Cụ ông nhỏ bé

Trưa nay(1), lần thứ hai tôi nghe trên bản tin thời sự của Đài Truyền hình nói về những nhà khoa học trẻ tuổi It-ra-en(2) đã đưa ra nhiều sáng kiến được áp dụng trong nông nghiệp làm năng xuất tăng lên nhiều lần.

Tôi lập tức chạy sang ông bạn hàng xóm để khoe.

Tạm ngừng việc nhặt rau để vợ nấu cơm, ông chùi tay vào cái khăn dưới bàn nước, rồi lấy chè pha nước mời tôi. Ông cũng hồ hởi nói với tôi cái tin, tôi đang định sang khoe với ông.

Hai ông già ngồi nhâm nhi bên bàn nước, trên mình có độc cái áo may ô ba lỗ đã thủng lỗ chỗ và cái quần đùi lửng mà nhiều người gọi nó là quần ngố, nhưng lại nói toàn chuyện trên trời, mãi tận Trung Đông xa lắc.

- Một nước nhỏ bé ở Trung đông, đang trong vòng binh đao, tranh chấp với Pa-let-tin. Vừa phải đánh nhau, vừa sản xuất mà vẫn nghiên cứu khoa học thành công. Cây thanh long lấy giống từ Việt Nam, cách trồng của Việt Nam mà năng suất so với ta, lại tăng lên gấp hơn hai lần.

Hiện nay nước ta nhiều nơi cũng đang học theo những tiến bộ của họ về cách làm vườn kiểu It-ra-en. Thật là đáng phục quá bác nhỉ.

- Bác có biết cái nước It-ra-en này rõ không?

- Nghe đâu nước ấy chỉ khoảng 4 triêu rưởi dân. Đất đai cứ mất đi, chiếm lại mãi cũng chỉ khoảng 22 nghìn ki-lô-mét vuông.

- Thế thì đất nước này chưa rộng bằng 7% lãnh thổ Việt Nam, dân số cũng chưa bằng 5% dân nước ta. Thế nó được thành lập lâu chưa?

- Ô, thế bác chả khoe với tôi là mới nghe thời sự trưa nay sao?

- À, à. Tôi nhớ ra rồi. It-ra-en mới được thành lập 66 năm tức là khoảng năm 1968, 1969 gì đó. Mới hình thành thế chắc là chưa có truyền thống quý báu gì lâu đời đâu bác nhỉ?

- Cái truyền thống ấy có đáng quý báu hay không, là phải xem nó có quay lại phục vụ cho dân nhiều hay ít. Chứ cứ rung đùi tự hào mãi về “truyền thống cũ kỹ” mà rồi cứ vẫn sống trong lạc hậu, nghèo đói, thì có khác gì treo cái tranh vẽ lên tường để bóp bụng mà nhìn ngắm trừ bữa! Người ta thường nói là “được ăn bánh vẽ” đấy.

Bác có biết tại sao một nước nhỏ bé, đang có chiến sự, lại chưa khai thác được tài nguyên gì quý báu, chưa có truyền thống gì để khoe mẽ, để tự hào mà đã có những bước tiến xa trong mọi mặt như thế không?

- Tôi cho là họ chưa bị ràng buộc bới những định kiến lạc hậu, cũ kỹ Những định kiến này như tảng đá luôn cản đường những người có suy nghĩ mới mẻ không muốn đặt chân mình trúng vào vết chân cũ của những người đi trước, luôn ước ao là sẽ khai phá ra những con đường mới, chưa có vết chân người.

Những bậc tiền bối(3) luôn đáng được trân trọng và luôn là những tấm gương để ta noi theo. Nhưng những vị tiền bối ấy cũng chỉ là người, không ai là thần thánh cả. Kẻ nào tự tô vẽ để biến mình thành siêu nhân thì kẻ đó chỉ là một tên bịp bợm.

Chỉ khi nào người ta thoát ra khỏi cái bóng của một số kẻ bất lương bịp bợm ấy thì mới cất cánh bay lên được.

- Thế theo bác người được ta công nhận là hơn mình để học theo thì thường gọi là gì?

- Gọi là sư phụ, là thày chứ là gì nữa!

- Thế ta có thể gọi cái đất nước nhỏ bé Ít-ra-en về trồng trọt và tiến bộ trong khoa học nông nghiệp là sư phụ, là thày được hay chưa?

- Đáng gọi là sư phụ, là thày quá đi ấy chứ.

- Nhưng như thế thì không còn ra thể thống gì nữa.

- Sao bác lại bảo là không ra thể thống gì? 

- Chả lẽ một ông già có bốn nghìn năm lịch sử dựng nước lại gọi một người trẻ tuổi mới có 66 năm lập nước là sư phụ, là thày mà không thấy nhục sao?

- Còn quan niệm như bác thì làm sao thoát khỏi cái vòng “kim cô” đang bó chặt trên đầu mỗi người chúng ta! Làm sao mà thoát ra khỏi cảnh nghèo đói do “sĩ thối” kia chứ?

- Bác nói thế là có ý gì?

- Có người nói: “Không biết mà hòi người khác thì chỉ ngu có một lần. Nếu cứ giấu dốt, không hỏi ai cả thì sẽ ngu dốt suốt đời”. Tôi thì chỉ muốn ngu một lần thôi. Thế bác chỉ cho tôi xem xem có ai muốn ngu cả đời không, chắc là không có ai, có phải thế không ông hàng xóm của tôi.

- Nhưng tôi vẫn chưa chịu.

- Ở chỗ nào?

- Nguyên học hàm tiến sỹ và thạc sĩ(4) của ta so với thế giới nào có thua kém gì? Số tiến sỹ của ta nhiếu hơn năm lần số tiến sỹ của Nhật Bản. Mà Nhật là một đất nước siêu cường về mặt khoa học công nghệ. Đáng lẽ ra ta phải tiến bộ gấp năm, sáu lần Nhật Bản và đời sống của ta cũng phải sung sướng gấp năm, sáu lần người Nhật.

- Thế bác đã đọc bài “tiến sỹ giấy” của cụ Tam Nguyên Yên Đổ chưa? Tiến sỹ của ta đa phần là “tiến sỹ mua”, trình độ chuyên môn có khi còn không bằng một Trung cấp giỏi. Vì thế hàng lô, hàng lốc các tiến sỹ của ta sau khi “mua” được cái bằng rồi lập tức chuyển ngay sang làm quản lý.

- Sao họ lại chuyển sang làm quản lý?

- Làm quản lý thì lương cao hơn nghiên cứu. Vả lại các “xừ”(5) này có chút kiến thức nào trong đầu đâu mà nghiên với chả cứu.

- Bác càng nói, càng rối tinh như canh hẹ, tôi chẳng hiểu ra làm sao cả.

- Không hiểu ở chỗ nào?

- Hơn chín chục triệu dân mà không bằng bốn triệu rưởi dân là làm sao?

- Ý bác là cứ đông hơn là phải hơn sao?. Nếu chấp nhận cái chuyện “cả vú lấp miệng em” thì các nước nhiều dân gấp bội như Tàu, Nga, Mỹ nó coi chín chục triệu dân của ta là “cái đinh gỉ” gì?

- Nhưng trong chín chục triệu dân ta thì đa phần cũng khôn ngoan, mưu lược, nào có kém ai cái gì!

- Ông còn chưa nghe, bản tin hôm nọ của một nhà nghiên cứu chiến lược sản xuất hàng đầu thế giới công bố năng xuất lao động của các nước trong khu vực Đông Nam Á thôi, thì Việt Nam anh hùng của chúng ta được xếp ở cuối bảng, mà các cụ xưa gọi là “đội sổ” ấy.

- Lại có chuyện tồi tệ như thế được sao? Cụ thể nó ra làm sao mà đến nông nỗi ây?

- Các nước trong khu vực này thi sản xuất nông nghiệp và tiểu thủ công là chủ đạo. Năng xuất của một lao động Phi-líp-pin bằng 5 lao động Việt Nam, một lao động Sin-ga-po bằng 15 lao động ta.

- Thật thế à?

- Ông không tin à? Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế thì khi mình nhập thiết bị của nước ngoài về, đa phần là đồ cũ, người ta loại ra thì mình hí hửng mua về, mà lại mua với “giá cắt cổ”?

- Thế chẳng hóa ra mấy thằng cha đi nhập thiết bị về toàn là “gà mù” ư?

- Không hẳn là mù cả, nhưng những cái “phong bì lót tay” khá nặng của đối tác đã làm chúng không còn thấy gì nữa. Vả lại đấy là chúng dùng “tiền chùa” chứ có phải tiền trong túi hắn đâu mà hắn đắn đo? Tôi cũng còn nghe ở Hải Phòng một Công ty Thủy thiết kế một cái tàu nạo vét luồng lạch gì đấy rất “hoành tráng”. Làm xong cái tàu này có giá thành lên đến hơn 13 tỷ đồng. Hơn 10 năm sau, chưa vét bùn được lần nào, để han rỉ phải đem bán với giá sắt vụn được 500 triệu đồng. Như thế là mua 30, bán 1.

- Thật thế à?

- Vì cái tàu “hoành tráng” này nạo vét một khối bùn đất có giá công cao gần gấp đôi các tàu cũ khác. Vì thế chẳng ai dám dùng và thuê “ông lớn” này làm nữa!

- Đúng là nếu mở cuộc thi “Ăn tục, nói phét, đánh rắm rong” thì chúng ta nhất định chiếm giải vô địch toàn cầu một cách dễ dàng!

- Chính xác. Bởi chín chục triệu người dân Việt thì cả chín chục triệu đều khôn ngoan, lanh lợi và đều là chín chục triệu “ông trạng mẹ”! “Ăn như rồng cuốn, nói như rồng leo, chỉ có làm, là như mèo mửa”!

Tôi nghĩ rằng Việt Nam ta gọi Ít-ra-en là sư phụ, là thày thì vẫn còn là tự cao tự đại đấy.

- Thế gọi là gì, thì vừa phải, không tự cao tự đại.

- Gọi là cụ nội.

- Nghĩa là còn đẻ ra ông nội mình?

- Đúng vậy. Gọi là cụ ông nhỏ bé.

Hà Nội, 2014.

(1)   Ngày 28/07/2014

(2)   It-ra-en: Israel một quốc gia nhỏ bé ở Trung Đông: diện tích 22.000 m²; dân số: 4,4 triệu người. 
       (VN: diện tích: 331.212 km², 90 triệu dân)

(3)   Siêu nhân: người được coi là vượt xa những giới hạn và khả năng của con người

(4)   Theo thống kê năm 2011: Việt Nam có 24.300 tiến sỹ và 101.000 thạc sĩ

(5)   Xừ: ông,( nguyên văn tiếng Pháp là Monsieur).

Viết tiếp về “Cụ ông nhỏ bé”

Sáng nay 05-08-2017. Buổi sáng nghe bản tin lúc 5 giờ 30, một phóng viên (không kịp đọc tên) vừa đi Ít-sra-en về nói chuyện trên truyền hình thì tôi lại càng khâm phục một đất nước nhỏ bé, chỉ có hơn năm triệu dân mà sao lai giỏi giang đến thế.

Đất nước họ nằm trên sa mạc mà họ làm hồ thả cá, tất nhiên phải có những biện pháp sáng tạo đặc biệt, năng suất cá cao hơn hẳn nước ta. Họ quan niệm tài nguyên quý giá nhất của đất nước họ là nước. Trên sa mạc, rất hiếm nước nên họ phải có cách dùng nước thật hợp lý và tiết kiệm.

Nước dùng cho sinh hoạt xong, được thu lại dùng để nuôi cá. Nước từ hồ cá thải ra đem tưới cây, sau khi làm ẩm đất để cây mọc lên, họ lại thu hồi nước về lọc lại để dùng trong sinh hoạt.

Vòng tuần hoàn của nước được tiết kiệm tối đa và lượng nước được thu hồi chiếm 90% lượng nước ban đầu.

Họ đang nghiên cứu và sắp sửa thành công việc lọc nước biển thành nước ngọt để dùng.

Một dân tộc như thế không thể nào nghèo đói được!