Hiển thị các bài đăng có nhãn Truyện ngắn - TQK. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Truyện ngắn - TQK. Hiển thị tất cả bài đăng

tháng 8 09, 2020

Tự leo cao

             Hai ông bà giáo già cạnh nhà tôi thỉnh thoảng cũng căng thẳng ra trò. Nói là ông bà giáo thực thì chỉ có ông dạy học, chứ bà giáo, người ta gọi là gọi theo chồng, bởi bà mới học xong lớp bốn trường làng, từ bé chỉ làm ruộng lớn lên lấy chồng rồi theo ông ra tỉnh chứ đọc chưa thông, viết chưa thạo thì dạy được ai mà gọi là bà giáo?

          Trong bữa cơm chiều, đột nhiên bà vợ nói giọng kẻ cả với ông chồng hơn bà gần chục tuổi:

- Tôi nghe người ta nói: “Ở với nhau chỉ vì nghĩ đến những cái tốt đẹp ngày xưa, chứ cả như bây giờ, thì …!”

- Vâng, đúng vậy!

- Tôi nói là nói ông đấy!

- Tôi cũng hiểu là bà nói tôi mà!

- Người đâu như cái thớt gỗ nghiến, cứ trơ trơ ra!

- Thế bây giờ tôi phải làm thế nào thì bà mới hài lòng?

- Người ta ở đời nên có liêm sỉ!

- Hóa ra là tôi không có liêm sỉ?

- Phải nghe người ta nói mà suy ngẫm!

- Thế bà đã nghe ai nói, mà về cứ sồn sồn lên thế?

- Bà Yến vợ cụ Tư già nói với tôi khi đi tập thể dục ngoài sân đình đấy!

- Thế à, theo tôi biết lúc trẻ, bà Yến là một cô thuyết minh trong rạp chiếu bóng trên phố Hàng Chiếu, còn cụ Tư là giám đốc rạp. Lúc đó cô Yến có dám nói những lời xấc xược kiểu bề trên như thế với ông giám đốc không?

Bà nên hiểu người nói lời này là người tự cho mình đứng trên những người khác, nhưng họ lại quên là không nhìn lại chính bản thân mình!

Ai cũng muốn leo lên cao tít ngọn cây, thì họ sẽ nhìn thấy những người đứng dưới đều thấp bé cả!

 Nhưng họ không biết rằng khi họ coi mình cao hơn người khác, tức là họ đã tự mình tụt xuống thấp hơn trước rồi đấy!

 

   Hà Nội, 2020.

 

 

 

tháng 8 01, 2020

Hệ quả

Ông bạn tôi năm nay đã trên tám mươi mà vẫn không ngày nào được thanh thản. Gia cảnh không lấy gì làm khó khăn cho lắm. Lao động, dành dụm cả đời cũng để ra được một chút, con cái cũng ít, chỉ có một đứa con trai năm nay đã năm mươi tuổi và một đứa con gái năm nay bốn bảy.

Trông từ ngoài vào thì ai cũng bảo thế là viên mãn lắm rồi. Nhưng như cái số phận nó đã định, lúc nào ông cũng buồn.

 Ông sống và suy nghĩ độc lập. Ngoài ba mươi tuổi ông mới kết hôn, nhưng lại kết hôn tùy hứng, thích thì lấy bừa một cô nông dân ít học, gia đình cô ta vào loại cố nông. Ai can cũng không được. Bố mẹ thì ghét bỏ, chị em cũng xa lìa. Thành ra ông đã vất vả từ nhỏ, nay lại bị cô lập đến già. Ông cô độc, nhưng không buông xuôi cả đờì phấn đấu, cả đời học hỏi, đến nay ông đã sở hữu đến ba, bốn cái bằng đại học.

Hôm nọ đến chơi, mới được ông giãi bày:

- Tôi có mỗi thằng con nên đặt kỳ vọng vào nó. Những cái mà trong đời tôi chưa làm được, tôi mong nó sẽ làm tiếp. Nhưng đến nay đã trên năm mươi tuổi mà nó vẫn chưa chịu lớn, vẫn chưa trưởng thành. Đã không học hành đến nơi, đến chốn, lại rất hỗn hào không coi ai ra gì. Bố mẹ cũng sẵn sàng đánh chửi.

Nói rồi ông giở những ghi chép cho tôi xem.

Tôi xem đi xem lại những ghi chép của ông bạn mà lòng cảm thấy thật tiếc, y như lỡ tay đánh vỡ một cái bình quí.

Hết chầu nước tôi chia tay bạn ra về.

Xót xa thay bạn, tôi nói với ông:

- Ông có muốn nghe một lời khuyên chân thành, dù trái tai không?

- Ông cứ nói, tôi đã già rồi, bây giờ còn không nghe thì bao giờ mới nghe!

- Ông là người luôn hành động tùy hứng. Cái cung cách ấy là lối sống của những người vĩ đại. Họ chỉ chăm chú ngước nhìn lên phía cao, cho nên trong cuộc đời thực của họ, hơn chín chục phần trăm là bất hạnh. Đã thế họ lại không coi trọng vật chất, ít quan tâm đến bản thân, luôn đắm chìm trong đam mê và sáng tạo. Nhưng cũng chính vì vậy mà họ đã có thể để lại cho đời sau những tác phẩm vĩ đại!

Không biết ông có phải là vĩ nhân không và các tác phẩm của ông có vĩ đại hay không, nhưng tôi vẫn yêu quý ông, bởi sự chân thành và ngây ngô của ông!?

Lại nói đến thằng con ông, do ông quá kỳ vọng vào nó, nên khi không được như ý, ông đã thất vọng, rồi dẫn đến tuyệt vọng!

Từ trạng thái cực đoan này, nhẩy sang trạng thái cực đoan khác, từ chỗ đầy hy vọng, sang chỗ thất vọng quá sâu, ông mất phương hướng, đâm ra tuyệt vọng, chứ trong thiên hạ đã có mấy đứa trẻ vươn lên cao hơn chính bản thân chúng!

Lúc còn trai trẻ, ông sống, sáng tác và kết hôn rất tùy hứng, không nhìn trước ngó sau, không chọn lựa, lại bỏ qua mọi lời can gián của mọi người!

Còn điều này, chắc ông chưa thấu hiểu được đâu: bà mẹ ấy chỉ có thể sinh ra thằng con ấy! Cái này là hệ quả tất yếu của cái kia!

Ông còn nhớ câu cao dao xưa:

Trứng rồng(1) lại nở ra rồng,

Liu điu(2) lại nở ra dòng liu điu.

Hà Nội, 2020.

(1)                Rồng: con vật tưởng tượng và là thần tượng của nhiều người.

(2)                Liu điu: rắn thân nhỏ, có nọc độc, đẻ con.

tháng 6 20, 2020

Bị bỏ rơi

Chai rượu đã dốc tộc mà Lưu vẫn chưa say được.
Chỉ đến lúc đứa con nhỏ nằm trong cũi khóc thét lên vì đói, mới lôi hắn trở về thực tại. Quờ quạng lần vào cái bàn nhỏ ở góc phòng để mấy lon sữa đã hết tự bao giờ. Chẳng còn gì để dỗ đứa bé, hắn mới dần nhớ lại, thì ra đến hôm nay đã là bốn ngày vợ hắn bỏ đi để lại cho hắn đứa con trai mới năm tháng tuổi, bị tật nguyền.
Thọc tay vào cả hai túi thấy đều rỗng tuếch, thế là chẳng còn đồng nào nữa rồi! Phải làm sao bây giờ?
Bế con lên ôm chặt đứa trẻ vào lòng, mà nước mắt hắn chảy dài trên má.
Chị hàng xóm nghe tiếng khóc ngằn ngặt của đứa bé, đẩy cửa bước vào, chẳng nói, chẳng rằng, giằng lấy đứa bé rồi vạch vú ra cho nó bú, thằng bé nín bặt vồ lấy bầu vú căng đầy rồi hùng hục mút chùn chụt, một lúc sau chắc đã no nê nó mới chịu nhả vú ra, tóp tép miệng, rồi gà gà nhắm mắt lại. Đón lấy con trên tay chị hàng xóm, thằng bé đã ngủ còn hắn thì không sao nín được, nước mắt vẫn lã chã nhỏ xuống như mưa.
Chị hàng xóm lẳng lặng bước ra khép cửa lại, không nói một lời.
Ở cạnh nhau trên chục năm, chị còn lạ gì hoàn cảnh gia đình tay kỹ sư cơ khí nhà bên này nữa. Đã có thời kỳ họ khá giả, hạnh phúc lắm, nhà luôn đầy ắp tiếng cười. Nhưng sau đó thật không biết tai họa từ đâu giáng xuống, vào cái thời kỳ Liên Xô sụp đổ năm 1991 thì ngành cơ khí toàn quốc gần như bị đóng băng bởi nhiều nguyên nhân lắm, nhưng cái nguyên nhân chủ yếu là bầu sữa mẹ vĩ đại” “toang mất”(1) rồi, không còn được bám vào đấy mà bú “vô tội vạ” nữa, như một số khẩu ngữ truyền miệng rộng rãi trong dân gian lúc bấy giờ để dẫn giải mấy chữ “CCCP”(2) có nghĩa là “các chú cứ phá” hoặc “các chú cứ phá, có choa cấp phát”!
Cơ quan không có thu nhập, lấy đâu tiền để trả lương cho công nhân viên hằng tháng. Nhiều cái khó chịu bị dồn nén lại từ lâu, chỉ là “bằng mặt, chẳng bằng lòng”. Thế rồi một lần vì quá bức xúc chuyện gì đấy, như giọt nước tràn ly, Lưu không kìm được, đã quát vào mặt tay Giám đốc rồi “phủi quần” bỏ về không thèm lĩnh cả tháng lương cuối cùng nữa.
Nhưng hắn đâu có biết, làm thế là tự nhẩy vào “cái bẫy” của Lãnh đạo! Đang định giảm biên chế, không biết “gạch tên”  thằng nào để cho êm thấm, thì bỗng nảy nòi ra thằng khùng này “vỗ đít” bỏ về không để lại một lời “trăng trối”!
Cả ban lãnh đạo thở phào! Đỡ bao nhiêu là việc, lại đỡ cả ít tiền bồi thường nữa!  
Lưu về nhà với hai bàn tay trắng, không một hào dính túi thì dù hắn có là kỹ sư, chứ bố kỹ sư cũng chẳng là ”cái đinh gỉ gì”! 
Việc gì đến, tất phải đến!
Thế rồi khi ra đi, vợ hắn chỉ để lại một mẩu giấy nhỏ ghi dăm chữ: 
“Không thể ở lại được nữa! Tôi ra đi tay không, anh ở lại nuôi lấy con”!
Đầu tiên tưởng vợ đùa, sau này bình tĩnh lại mới biết cô ta đã bỏ bố con hắn theo thằng bạn học cùng lớp hồi Phổ thông đang làm Phó tổng cho một công ty nước ngoài lương trên ba nghìn Đô-la Mỹ/tháng!
Một mình, không nơi nương tựa, không tiền thì đến cái thân mình còn khó tồn tại, huống chi lại phải nuôi thêm thằng con nhỏ ốm đau, chưa cai sữa. Tiền ăn ở đâu? Tiền chữa bệnh và thuốc men cho con lấy ở đâu? Đã có lúc hắn thất vọng tưởng không thể trụ nổi, đã nẩy ý định bế con ra bến Bính nhẩy xuống sông. Nhưng cứ nhìn sang bên cạnh, gia đình chị hàng xóm mà xem, chồng đạp xích-lô, vợ buôn bán vài quả táo, quả ổi mà nuôi ba đứa con như không, chưa hề cằn nhằn nhau lấy nửa lời!
Hắn thấy mình thật hèn kém và nhục nhã.
Đang phải cắn răng trụ qua ngày một cách chật vật, chợt nhớ ra mình cũng có mấy người bà con khá giả thành đạt ở Sài-gòn.
Vay bạn một ít tiền, hắn cả quyết ra đi tìm con đường tự cứu!
Gửi con cho chị hàng xóm tốt bụng, rồi làm một chuyến hành hương vào phía Nam. Nhưng chuyến đi ấy không mang về kết quả gì, ngược lại làm hắn thêm hận đời, hận mình. Họ hàng, thân thuộc đã thẳng thừng từ chối! Không có một người nào muốn giơ tay cưu mang hắn lúc này!
Đang ở vào cảnh tuyệt vọng, thì đột nhiên như trên trời rơi xuống, hắn được người ta gọi đến đặt làm mấy cái máy thái mì sợi, mấy cái máy ép nước mía, mấy cái máy kem mi-ni, từ Bờ-lốc(3) cũ của tủ lạnh, đúng hợp với nghề cơ khí của hắn.
Như được hồi sinh. Hắn cặm cụi làm. Đủ sống, rồi dư dật. Nuôi được con và chữa bệnh cho con từ teo cơ chân đã đi được, dù chỉ là đi tập tễnh.
***
Thời gian trôi đi nhanh như ngựa qua cửa sổ, hơn hai mươi năm sau con trai hắn đã lấy vợ, thằng bé thọt chân bị mẹ bỏ rơi ngày nào, đã thành một ông chủ tầm cỡ. Hắn cũng trở thành một ông nội đại gia, kẻ hầu người hạ đầy nhà. Hắn tham gia kinh doanh nhiều lĩnh vực, đặc biệt là ngành khách sạn. Hắn có hàng loạt khách sạn loại sang ở những địa điểm đắc địa như Hạ Long, Đồ Sơn, Sầm Sơn,…
Bây giờ thì trong nhà cha con hắn không để đâu hết tiền và của cải.
Hắn đã lớn tuổi, đã trở thành một lão già bẳn tính, suốt ngày càu cạu đáng ghét, chẳng ai muốn gần! Người ta chỉ gặp khi cần đến tiền của hắn!
Trong làm ăn hắn không xảo trá, nhưng tỉnh táo, rứt khoát, đặc biệt không bao giờ nhân nhượng, không bao giờ bỏ qua một thủ đoạn nào nhằm đè bẹp đối thủ!
Vây quanh hắn có rất nhiều đàn bà có cả những cô còn trẻ đẹp, nhưng hắn vẫn không tục huyền(4)!  
Có người hỏi về chuyện vợ con, hắn trả lời rất phũ:
- Chỉ có thể chơi bời, chứ không gắn bó được!
***
Gần đây vợ cũ của hắn có tìm về gặp hắn, khóc lóc, xin xỏ, mong được trở lại nhà.
Hắn hỏi:
- Thế lại đá đít thằng Bản rồi à?
- Không phải em đá, mà là nó đá em!
- Sao lại để nó đá, không “nắm chặt được thắt lưng” nó nữa à?
- Nó là một thằng chẳng ra gì, ngày ba, bốn con đĩ cũng không đủ!
- Trong ba, bốn con đĩ thì phải phấn đấu để trở thành con đĩ đứng đầu chứ, ai lại để nó tống ra cửa như thế bao giờ?
- …
- …
- Ông ơi, em đã biết lỗi rồi, xin cho em một cơ hội!
- Không còn chỗ nào kiếm ăn nữa, thì tôi sẽ nuôi, nhưng không được về ở trong nhà này!
- Ông không cho em về thì em biết ở đâu?
- Tôi sẽ mua cho cô một gian nhà nhỏ đủ ở!
- Ông ơi, dù sao em cũng là người đẻ ra thằng Tân, xin ông thương mà bỏ quá!
- Kể như lúc phủi tay ra đi, chỉ cần cô nghĩ được một phần thôi thì bây giờ không phải xin xỏ một lời nào cả!
- Em đã hối hận lắm rồi, xin ông mở lòng tha thứ!
- Cô tìm thằng Tân hỏi xem ý nó thế nào?
- Em không còn mặt mũi nào gặp con nữa!
- Ôi, tôi không thể nào tưởng tượng nổi, cô mà còn biết xấu hổ?
***
Tân đã trưởng thành, nhưng lớn lên như một cái cây cằn cỗi, nó không cởi mở, về độ khó tính thì lại gấp nhiều lần cha nó. Nó không cho phép mẹ nó được gặp mặt và cũng không bao giờ cho bà ta một đồng nào. Nhiều năm sau nó có cả một đàn con đến bốn đứa, mà không đứa trẻ nào được gặp mặt bà nội lấy một lần.
Một tối trên đường lái xe về nhà nó thấy bên vệ đường một bà già ngồi trú mưa dưới một gốc cây run rẩy. Tân dừng xe xuống cho bà ta một cái áo mưa, lúc bà ta ngẩng lên thì Tân nhận ra đấy chính là mẹ mình. Bà đã già yếu lắm rồi nhưng nhất quyết không nhận trợ cấp của Lưu và cả căn nhà mà ông ta cho bà ở. Chẳng biết bà đã làm gì để sống, vì từ lâu không ai còn nhắc tới bà ta nữa!
Tân bảo mẹ lên xe, nhưng hình như lúc ấy bà ta cũng đã nhận ra đó là thằng con trai bất nghĩa của bà, nên bà chỉ cám ơn rồi từ chối!
Tân về gặp và kể lại cho ông Lưu rồi cùng bố trở lại gốc cây cũ thì không thấy bà già đâu nữa. Mấy hôm sau hỏi mới biết bà đã ngất đi vì rét, vì đói và vì khổ nhục. Họ đã phải bỏ công tìm kiếm mãi, sau mới thấy. Bà được một người từ tâm đưa vào bệnh viện cấp cứu khi nằm lả đi dưới gốc cây trong đêm mưa rét.
Họ gặp nhau, nhận ra nhau, nhưng không ai khóc lóc và cũng không nói điều gì!
Lúc lâu sau, khi chỉ còn lại một mình, ông Lưu mới nói:
- Thôi chúng ta hãy bỏ qua đi cho nhau, bà cho tôi xin lỗi!
- Ông không có lỗi gì cả. Lỗi là ở tôi! Tôi có lỗi nên ông và thằng Tân mới đối xử với tôi như vậy! Cũng đáng đời tôi lắm mà!
- Chúng ta đều có lỗi. Bỏ qua lỗi cho người khác cũng là tha lỗi cho chính mình! Tôi sẽ đưa bà về nhà chung sống, để cho thằng Tân và các con của nó biết là chúng đã từ đâu mà ra!
- Cám ơn ông, nhưng tôi không thể, tôi không muốn!
- Sao lại thế, chả lẽ bà vẫn căm ghét tôi đến thế cơ à? Bà thấy không, người dưng còn thông cảm, còn thương xót thay cho mình? Mình có phải là cầm thú đâu mà thù hận nhau mãi?

Hà Nội, 2020.
(1) Toang: ngôn từ của thanh niên chỉ sự vỡ bục ra – vỡ toang ra!
(2): СССР = Союз Советских Социалистических Республик: là tên viết tắt tiếng Nga của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô cũ).
(3): Bờ-lốc tủ lạnh: Động cơ bơm hơi nén tác nhân làm lạnh.
(4): Tục huyền: Lấy vợ khác sau khi vợ trước chết hoặc đã li dị, bỏ đi.

tháng 6 12, 2020

Đứa con bị nạo bỏ

Lâm với tôi học lớp Cầu đường Bách khoa Hà Nội từ những năm sáu mốt, giường trên, giường dưới, cùng buồng trong ký túc xá.  
Ở với nhau hơn bốn năm thì tính nết của nhau làm gì chẳng thuộc! Cậu ta cao gày, người Quảng Bình, là người còn giữ được tính cách trong nớ một cách “đặc sệt”. Ít nói, chịu khó và đặc biệt là rất căn cơ.
Còn nhớ cái hôm cậu ta được người nhà trong Quảng gửi ra cho bánh đường đen to gần bằng viên gạch, Lâm ở giường trên, ngồi úp mặt vào tường gặm mãi không được, đành giở ba-lô lấy ra con dao ăn i-nốc cũ, tì vào thành giường ấn ấn. Không may con dao lật ngang thế là tách một cái gãy làm đôi. Hôm sau Lâm tha thẩn ra phố Huế để tìm xem có chỗ nào hàn lại. Nhưng những năm sáu mươi thế kỷ trước, Hà Nôi chưa có chỗ nào hàn i-nốc, nên Lâm cứ như người mất hồn, mãi không nguôi “thương nhớ” con dao cũ bị gãy!
***
Ra trường, tôi về Viện Thiết Kế, còn Lâm về Tổng Cục Xây dựng Giao thông II trụ sở cả hai đều nằm trong 278 Hàng Bột. Còn nhớ đầu năm ấy, bọn chúng tôi đến năm, sáu thằng cùng ngành được cử đi công tác tận Quảng Ninh. Hôm về tới Hà Nội, Lâm cố níu chúng tôi vào nhà chơi vì hôm ấy mới là mùng tám tết Nguyên đán.
Bọn tôi ghé vào nhà Lâm một phần vì nể bạn, một phần cũng muốn xem cuộc sống của Lâm thế nào?  
***
Nhà Lâm ở phố lớn, cạnh đường Điện Biên Phủ, hai gian mặt tiền liền kề, gian nào cũng cao to, đẹp đẽ, đồ đạc trong nhà đều là những thứ đắt tiền, trong khi hầu hết anh em bọn tôi vẫn ở nhà tập thể cấp bốn của cơ quan!
Khi cậu ta giở các thứ bánh, mứt trong cái tủ lạnh thật to, thật đẹp ra mời bạn, thì hầu như các thứ đều quá “đát”(1). Chè thì mốc, mứt kẹo thì ỉu chảy, hôi xì không sao dùng được nữa!
Lâm phân trần:
- Nhà chỉ có hai vợ chồng, lại nhiều người đến cho chét, biếu xén không dùng kịp, làm gì chẳng hỏng!
Khi về bọn tôi thì thầm với nhau:
- Cùng học một lớp ra, lại đều làm việc ở các cơ quan Trung ương tại Hà Nội mà sao đời sống bọn mình chênh lệch nhau nhiều quá nhỉ?
Thật đúng Lâm thì “ăn không hết”, mà bọn mình thì “lần chẳng ra”!
- Cậu không biết, vợ thằng Lâm cũng “quê trong nớ” là “con gái rượu” một ông “cốp”(2) to nhất nhì trên Bộ Quốc phòng cơ mà!
- Thế à, hèn gì!
***
Kể cũng lạ, hai vợ chồng Lâm đều là cán bộ nhà nước. Hiện giờ vợ Lâm đã là Tiến sĩ Đại tá quân y. Đi nước ngoài như đi chợ, cả hai vợ chồng đều to khỏe, kinh tế quá “khủng” thế mà vì sao lại cứ “kế hoạch” mãi không chịu sinh con?
Mãi sau này hỏi mới rõ, vừa ra trường họ đã kết hôn và có thai ngay, lúc ấy vợ Lâm mới là Trung úy Bác sĩ. Đúng dịp này đơn vị cô ta có xuất đi nghiên cứu sinh tại Liên xô, thế là ông bố liền “xí phần” luôn cho con gái.
Hai vợ chồng bàn bạc, để lựa chọn: Một là đi nghiên cứu những mấy năm, thì phải nạo thai, bởi sang bên đấy làm thế nào vừa nuôi con nhỏ, vừa học được?
Hai là để đẻ xong, thì lỡ mất cơ hội đi nước ngoài...làm giàu!
Cuối cùng họ chọn cách thứ nhất, bởi họ nghĩ vợ chồng còn trẻ, sau khi ở nước ngoài về, lúc ấy kinh tế sung túc, có đẻ hàng tá con cũng được, việc gì phải “xoắn”!
Ngày ấy, ngành Y con chưa được tiến bộ lắm, nên không may cho vợ Lâm khi nạo bị rách mất màng tử cung, biến sản phụ thành vô sinh. 
Sau này khi đã rất giàu rồi, học hàm, học vị lại cao, chức vụ cũng rất cao họ không tiếc tiền sang các nước tiên tiến để chữa chạy, nhưng đều vô hiệu.
Và thật trớ trêu đến giờ của cải chất đống, cái ăn thừa mứa để mốc thếch không có người dùng, mấy căn nhà mặt đường đẹp đẽ, rộng rãi không có người ở.
Có người độc miệng nói:
- Ông trời không cho ai tất cả, quá ham vật chất thì bị “truất” mất xuất “con”!
Nhưng nghĩ đến cùng họ cũng chỉ là những kẻ đáng thương!
***
Hôm qua lúc đi khám họng trong bệnh viện, gặp Lâm thăm hỏi nhau dăm câu:
- Ông thế nào?
- Vẫn vậy!
-  Bà ấy sao rồi?
- Vẫn vậy!
- Về hưu đã lâu rồi mà ông bà vẫn không đón con nuôi à?
- Ừ, bà ấy không nhất trí!
- Không có con thì đón con nuôi, thiên hạ đầy người làm như vậy!
- Nhưng bọn mình không phải là thiên hạ!
- À, hiểu, hiểu rồi!
Lâm hỏi lại tôi:
- Thế còn vợ chồng ông bà thì thế nào?
- Vẫn vậy!
- Vẫn vậy là sao?
- Là hai con, bốn cháu, bảy chắt, quấy phá ầm ĩ suốt ngày, lúc nào cũng đinh tai nhức óc! Có cái gì ăn là phải chia xuất ra “không thì loạn tiền đình!”
- Sao lại phải chia xuất ra?
- Không chia ra thì chúng nó giành nhau ăn, choảng nhau đến chết à!
- Thì ra ở đời việc gì cũng có cái giá của nó!
- Chính xác! “Chuẩn không cần chỉnh”!


Hà Nội, 2020.
    (1) Đát: thời hạn => Date (tiếng Pháp)
    (2) Cốp: tiếng lóng chỉ cán bộ cấp cao.




tháng 5 12, 2020

Lời hứa không giữ được

                                      (Kính tặng hương hồn anh trai tôi)

Nghỉ hưu đã lâu, tôi thành một tỷ phú thời gian, lúc rỗi rãi chẳng biết làm gì cho hết ngày nên thường giở mớ ký ức đã xa xôi ra gậm nhấm.  
Hầu hết những chuyện trải qua trong đời, giờ đây không thể sắp xếp lại cho trật tự được nữa, quên nhiều hơn nhớ. Nhưng có vài chuyện muốn quên, thì lại không làm sao mà quên đi được! Có lẽ là do “cái bản tính nó dính vào người” như mấy ông bạn tôi đùa thường nói vậy.
Mấy năm trước vào Hà Đông chơi thăm ông bạn. Khi về, tôi hỏi vu vơ:
- Ở Hà Đông lâu, ông có biết một bà bộ đội già trước làm Y tá quân đội nào không?
- Ông hỏi thế thì đến bố thổ công cũng chịu!
- Hỏi bâng quơ, may ra thì được ấy mà!
- Bà ta là thế nào với ông?
- Chả là ông anh cả tôi đi bộ đội từ năm 45, hy sinh trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 54. Năm ấy anh mới có 22 tuổi. Nghe người ta nói lại không biết thực hư thế nào là khi nằm xuống anh được bà Y tá ấy vuốt mắt cho! Chỉ mang máng nghe là bà ấy ở vùng Hà Đông này. Nếu còn, thì năm nay cũng phải trên dưới tám mươi rồi!
- Thế thì ông phải tìm đến Thành đội mà hỏi, may ra mới biết được!
- Ừ nhỉ, thế mà tôi không nghĩ ra!
- Để tôi bảo đứa con dâu thứ hai đang làm ở Thành đội nó hỏi cho!
- Vâng, thế thì quý hóa quá!
Mấy hôm sau tôi nhận được tin nhắn qua điện thoại của cô con dâu ông bạn. Có một bà bộ đội tên là Hòa, sinh năm 1937, đang ở Ba La, quá thị xã Hà Đông, trước có tham gia bộ đội chống Pháp ở Trung Đoàn 36, Đại Đoàn 308. 
         Tôi mừng quá, vì đó chính là phiên hiệu đơn vị của ông anh tôi.
                                                                         ***
Theo chỉ dẫn, tôi tìm đến nhà bà Hòa trong một ngõ nhỏ cuối phố Ba La vào một buổi xế chiều. Ra ngõ đón là một bà già nhỏ bé, hiền lành.
Bước vào căn nhà cấp bốn cũ kỹ chưa đến hai chục mét vuông, vẻ trống vắng. Ngoài cái giường gỗ tạp, một cái bàn nhỏ trên để bộ ấm chén rẻ tiền, cái Ti-vi nhỏ đít lồi cũ kỹ. Phía sau nhà là căn bếp nhỏ hãy còn dùng than tổ ong. Ngay giữa gian nhà có đóng trên cao sát mái là cái xích-đông dùng làm ban thờ. Ảnh thờ vẽ một anh bộ đội còn rất trẻ, đeo quân hàm Thượng sĩ, phảng phất có những nét quen quen, chắc do một họa sĩ ngoài thị xã vẽ qua lời kể lại của bà chủ nhà.   
Bà Hòa chậm chạp rót nước mời, chăm chú nhìn tôi rồi hỏi:
- Ông có phải là ông Khánh không ạ?
- Vâng tôi là Khánh, em ruột anh Phúc.
- Thế là gần năm mươi năm, tôi vẫn nhớ được tên ông qua lời kể của anh ấy.
- Thưa bà, bà được mấy anh chị rồi ạ? Tôi gợi ý vì thấy vẻ quạnh quẽ của ngôi nhà.
- Cám ơn ông hỏi thăm, tôi có hai con, đứa đầu là gái đã gần năm mươi, bây giờ cháu cùng gia đình đang ở Mỹ, thằng út mới lấy vợ, ở với bố cháu ngoài Hà Nội.
- Sao bà không ra ở với ông và cậu nhà cho vui ạ?
- Tôi vẫn đinh ninh là có ngày hôm nay, ngày mà người nhà anh Phúc đến tìm, nên tôi cứ nấn ná chưa đi.
- Cám ơn bà đã có ý nán lại chờ chúng tôi tìm đến!
- Tôi cũng mừng là đã đợi được! Chắc ông muốn tìm tôi là để hỏi lại những kỷ niệm của anh Phúc trước lúc hy sinh phải không?
- Vâng, thật may mắn là hôm nay lại được gặp bà.
- Không có gì! Các cụ xưa chẳng đã nói: “Có duyên ắt sẽ gặp mặt mà!”
- Thưa bà, dù thời gian đã trôi đi gần nửa thế kỷ mà vẫn còn người tìm đến để hỏi lại những kỷ niệm đã qua. Hy vọng không làm phiền bà nhiều!
- Những ngày lửa đạn ác liệt ấy, tôi là người luôn bên cạnh anh Phúc. Anh là người có văn hóa cao nhất Trung Đoàn, đã có bằng Thành trung hồi Pháp thuộc, được Trung Đoàn Bộ giữ lại làm trợ lý cho chỉ huy, nhưng anh vẫn muốn xin ra trực tiếp chiến đấu.
Trong đời thường anh là người hiền lành và tình cảm, được anh em trong đơn vị vô cùng quý mến, nhưng trong chiến đấu, anh lại là một Tiểu đội phó rất dũng cảm.
Anh là người được Chỉ huy giao trực tiếp chỉ huy trận truy kích tàn quân Pháp rút chạy từ Điện Biên sang Thượng Lào, tháng Giêng, năm 1954.   
Do lực lượng ta quá mỏng nên trong trận đánh không cân sức ấy, khi vượt qua một thung núi, anh bị một viên đạn của địch bắn trúng ngực, máu phun ra xối xả. Lúc bấy giờ y tế ta còn thô sơ lắm, nghèo nàn lắm, tôi là Y tá lâu năm cũng chỉ biết băng bó cầm máu rồi chờ tiếp viện của Trung Đoàn lên hỗ trợ chuyển về tuyến sau.
Trận đánh vẫn không dừng lại, Trung đoàn cũng không lên kịp để hỗ trợ. Vết thương của anh mất máu nhiều, tuy rất mệt anh vẫn tỉnh táo đến phút chót. Lúc biết mình không qua khỏi được, trước lúc ra đi anh nắm tay tôi dặn dò:
- Sau này nếu còn sống, em hãy tìm gặp người nhà anh để đưa cho họ lá thư cuối cùng này. Rồi đắn đo mãi anh mới nói lời nhắn nhủ: - “Hãy cố quên anh đi, mà sống cho thanh thản”. Tôi gật đầu trong nước mắt và hứa là sẽ thực hiện lời hứa đó. Anh vẫn có vẻ chưa thật yên lòng, cuối cùng tôi phải thề. Anh đã mỉm cười lặng lẽ ra đi trong vòng tay tôi.
Tiếng thét xé lòng của tôi cùng với tiếng khóc nghẹn ngào của đồng đội, lẫn vào tiếng mưa rơi xối xả như trút nước của rừng già.
Đã bao nhiêu năm qua đi, đến nay khi đã già rồi tôi vẫn không thực hiện được lời hứa ấy. Ông không biết đâu trong chiến tranh, lời thề với người thân trước lúc hy sinh là thiêng liêng lắm. Thế mà tôi không thực hiện được. Tôi đã không làm sao quên được anh!
Bà Hòa giở chiếc khăn tay cũ kĩ ra lau hai hàng nước mắt chảy dòng dòng.
Tôi cuống quýt nói:
- Thực không phải, xin bà thông cảm, vì người thân, tôi đến tìm gặp, làm bà lại phải ôn lại những kỷ niệm đau xót đã qua.
- Ông nói thế là xúc phạm đến vong linh của người đã mất đấy!
Lúc lâu sau, tôi ngập ngừng mãi mới dám hỏi:
- Tôi xin phép gọi bà bằng chị, xưng em không biết có được không ạ?
- Tôi rất sung sướng khi được ông xưng hô như thế. Đã bao năm qua tôi đã mong mỏi gặp được người nhà anh ấy để trao lại bức thư cuối cùng này. Thế mà hôm nay thật may mắn tôi đã gặp được ông và đã hoàn thành nhiệm vụ thiêng liêng ấy!
                                                                            ***
Ít lâu sau bà Hòa đã rời căn nhà trong Hà Đông ra sum họp cùng chồng và gia đình cậu con trai ở phố Đường Thành gần chợ Hàng Da. Tôi có qua lại thăm ông bà vài lần. Thì ra ông chồng bà Hòa cũng cùng đơn vị với anh tôi, là liên lạc viên của Trung đoàn, quê cũng ở Lý Nhân, Hà Nam nên họ thân nhau lắm!
Tôi cũng kể cho ông bà nghe về việc tìm mộ của anh Phúc(1) cách đây 20 năm từ cái đơn gửi Sở Thương binh Xã Hội thành phố Điện Biên ngày 21/04/2004. Cái thư phúc đáp của Sở Thương binh Xã Hội thành phố Điện Biên bằng Công văn số: 258 / CV-LĐTBXH ngày 26/05/2004 là:
Qua nội dung đơn đề nghị Sở Lao động - TBXH tỉnh Điện Biên trả lời ông như sau:
Sở Lao động - TBXH tỉnh Điện Biên đã tra cứu sổ vàng ghi tên các liệt sỹ và danh sách các liệt sỹ hy sinh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ và sổ ghi tên các liệt sỹ là quân tình nguyện Việt Nam đi làm nhiệm vụ Quốc tế cao cả đã hy sinh bên nước bạn Lào, nay đã được quy tập về nước và an táng tại nghĩa trang Tông Khao(2) tỉnh Điên Biên. Song hiện nay liệt sỹ Trần Hạnh Phúc chưa có tên trong sổ vàng cũng như trong danh sách các liệt sỹ do Sở quản lý.
Vậy, đề nghị ông viết đơn và cung cấp các thông tin về liệt sỹ Trần Hạnh Phúc kèm theo bản phô-tô giấy báo tử hoặc bằng Tổ quốc ghi công gửi Cục chính sách - Tổng Cục chính trị - Bộ Quốc phòng để được trả lời.
Kính chúc ông và gia đình mạnh khỏe, hạnh phúc.
                                                                                  ***
Sau đó ngày 01 tháng 06 năm 2004, tôi cũng đã viết đơn lên Cục chính sách - Tổng cục Chính trị - Bộ Quốc  phòng, kèm theo một tập hồ sơ dầy, nào là Giấy Báo tử, Bằng Tổ Quốc Ghi công, Thư thăm hỏi và Úy lạo của Trung Đoàn, Đại Đoàn,… không thiếu thứ gì cả!
Nhưng chờ mãi tôi vẫn không được trả lời, tôi lại viết tiếp, nhưng vẫn không được trả lời. Mấy năm sau tôi chán nản đành thôi không viết nữa.
Ngẫm nghĩ càng thấm thía câu của một Triết gia nào đó nói:
“Người sống trong túp lều tranh suy nghĩ khác với người sống trong cung điện!”
Hòa chăm chú nghe câu chuyện tìm mộ anh trai của tôi, ngồi lặng đi một lúc sau mới chậm rãi nói:
- Trong chiến đấu, khi ngã xuống liệt sỹ ta chỉ được chôn cất sơ sài lắm, số hy sinh lại đông, không kịp làm mộ chí, không có vật gì để đánh dấu cả, chỉ dăm ngày sau là không còn nhớ ai đã được chôn ở chỗ nào. Trận đánh cứ ào ào cuốn đi, người vừa chôn đồng đội mình cũng không có dịp quay lại chỗ cũ, hoặc ngay sau đó người ấy cũng hy sinh, có khi sau chiến tranh đã chết già ở quê rồi.  
Đằng này sau một thời gian dài hàng mấy chục năm, Tổ chức mới có điều kiện quy tập mộ liệt sĩ từ Thượng Lào về nước thì đúng là không ai còn có thể xác định chính xác mộ của các liệt sỹ nữa. Vì thế chúng ta không thể tìm thấy cụ thể mộ anh Phúc là điều dễ hiểu và cũng là điều phải chấp nhận thôi.
Bây giờ theo Sở Lao Động - TBXH tỉnh Điện Biên, chúng ta đã biết hài cốt của anh Phúc và các đồng đội anh đã được đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sỹ Tông Khao thì cũng đã là may mắn lắm rồi!
Tôi nghĩ rằng anh vẫn tồn tại trong lòng chúng ta mới là điều đáng quý nhất!
Mọi người cuối cùng cũng đều đồng ý với ý kiến của bà Hòa.
Mà muốn khác đi cũng đâu có dễ gì làm được!
                                                                                                                              Hà Nội, 2020.
(1): Kèm theo sau đây là những lá đơn trình bày của Tác giả.
(2): Nghĩa trang liệt sĩ Tông Khao, tỉnh Điên Biên được xây dựng năm 1982, là nơi an nghỉ của hơn 2.700 liệt sĩ là quân tình nguyện Việt Nam chiến đấu trên đất bạn Lào.








Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập - Tự do - Hạnh Phúc
-----***-----

Hà Nội, ngày 21 tháng 04 năm 2004.


Kính gửi:        Sở Thương Binh Xã Hội
                                                                   thành phố Điện Biên.

Tôi là Trần Quốc Khánh, sinh 1-1940, chứng minh thư số : 010035144 cấp tại Hà Nội ngày 6/12/2001, cán bộ kỹ thuật về hưu, hiện ngụ tại số 4-160/31/3 đường Hoàng Mai, tổ 61, phường Tương Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội, làm đơn này gửi lên Sở Thương Binh Xã Hội thành phố Điện Biên, trước hết xin gửi tới Quý Sở lời chào kính trọng, sau có một nguyện vọng mong muốn được trình bày cùng các đồng chí:
Tôi là em ruột còn lại duy nhất, người vinh dự được hương khói cho liệt sỹ chống Pháp: Trần Hạnh Phúc, nhập ngũ 01/04/1947, cấp bậc Tiểu đội phó thuộc Ban Quân Khí E36, sư đoàn 308 đã hy sinh ngày 20/01/1954 tại Điện Biên Phủ, thi hài mai táng tại bản Hát Kham, Thượng Lào, (theo giấy báo tử trận số 16/B4 của Phòng Tham Mưu Sư Đoàn 308 do ông Đào ngọc Hạnh, trưởng ban Quân lực F 308, ký ngày 01/10/1963, và giấy báo tử trận số 59 của Trung Đoàn 36, do ông Nguyễn Xuân Luật, Trưởng tiểu ban Quân Lực E36 - F 308 ký ngày 26/11/1963).
Do chiến tranh liên miên, do đi lại khó khăn và do không biết đích xác thi hài liệt sỹ Trần Hạnh Phúc được mai táng tại đâu, nên gia đình chúng tôi chưa có cơ hội tới thăm, thắp cho người thân nén hương tưởng niệm.
Vừa qua con dâu tôi làm việc tại Đài Truyền hình TƯ, nhân dịp lên công tác tại Điện Biên Phủ, có trình bày nguyện vọng của gia đình với các đồng chí, thì được biết thi hài các liệt sỹ của ta đều đã được chuyển về an táng tại Điện Biên Phủ, Việt Nam.
Tôi làm đơn này trình bày cùng Quý Sở, rất mong được biết thi hài liệt sỹ Trần Hạnh Phúc được an táng tại nghĩa trang nào, thuộc bản nào của Điện Biên Phủ. Muốn lên thắp nén hương tưởng niệm người thân, thì liên hệ với ai, cụ thể thế nào là tiện lợi nhất vì chúng tôi đã về hưu, đã ở tuổi 66 rồi, sức khỏe và tiền bạc đã rất hạn chế.
Rất mong được sự giúp đỡ và chỉ dẫn của Quý Sở.
Cuối cùng xin gửi tới các đồng chí lời chào trân trọng và biết ơn.

                                                         
Địa chỉ liên hệ                                                                    Người làm đơn
Trần Quốc Khánh - nhà số 4
ngõ 160/31/3 đường Hoàng Mai                                           
Quận Hoàng Mai - Hà Nội.    
Tel: 04.6621232                                   
                                                                                     Trần Quốc Khánh.





UBND LÂM THỜI TỈNH ĐIỆN BIÊN               CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
        SỞ LAO ĐỘNG - TBXH                                               Độc lập - Tự do - Hạnh Phúc
                    -----------                                                                           -----***-----

            Số: 258 / CV-LĐTBXH
     V/v trả lời đơn thư tìm mộ liệt sỹ                                         Điện Biên, ngày 26 tháng 5 năm 2004.




          Kính gửi ông:  Trần Quốc Khánh
Số 4-160/31/3 đường Hoàng Mai, tổ 61
P. Tương Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội


Ngày 28 tháng 4 năm 2004 Sở Lao động - TBXH tỉnh Điện Biên nhận được đơn thư của ông hỏi về phần mộ chí củ liệt sỹ Trần Hạnh Phúc:
          - Quê quán: Khu Thượng Lý, Hải Phòng
          - Nhập ngũ: 01/4/1947
          - Cấp bậc: Tiểu đội phó thuộc Ban quan khí E36, Sư đoàn 308
          - Hy sinh: ngày 20/01/1954, tại Bản Hát Kham, Nậm U, Thượng Lào

Qua nội dung đơn đề nghị Sở Lao động - TBXH tỉnh Điện Biên trả lời ông như sau:
Sở Lao động - TBXH tỉnh Điện Biên đã tra cứu sổ vàng ghi tên các liệt sỹ và danh sách các liệt sỹ hy sinh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ và sổ ghi tên các liệt sỹ là quân tình nguyện Việt Nam đi làm nhiệm vụ Quốc tế cao cả đã hy sinh bên nước bạn Lào, nay đã được quy tập về nước và an táng tại nghĩa trang Tông Khao tỉnh Điên Biên. Song hiện nay liệt sỹ Trần Hạnh Phúc chưa có tên trong sổ vàng cũng như trong danh sách các liệt sỹ do Sở quản lý.
Vậy, đề nghị ông viết đơn và cung cấp các thông tin về liệt sỹ Trần Hạnh Phúc kèm theo bản phôtô giấy báo tử hoặc bằng Tổ quốc ghi công gửi Cục chính sách - Tổng Cục chính trị - Bộ Quốc phòng để được trả lời.
Kính chúc ông và gia đinh mạnh khỏe, hạnh phúc.

Nơi nhận:                                                   Giám Đốc Sở Lao Động - TBXH tỉnh Điện Biên
- Như kính gửi.                                                                        K.T. Giám đốc
- Thanh tra Sở.                                                                         Phó Giám đốc
- Lưu VP- CS.                                                     

                                                                                             Trần Thanh Nghị
                                                                                             (ký tên đóng dấu)



Nguyễn Thanh Sơn – Giam đốc sở LĐ-TB&XH Tỉnh Điện Biên
LH: 0965001222 – Tông Hao NTLS – 165 Xã Đàn Hà Nôi



Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập - Tự do - Hạnh Phúc
-----***-----

                                                      Hà Nội, ngày 01 tháng 06 năm 2004.
      
         Kính gửi:     Cục chính sách - Tổng cục Chính trị
                                                                            Bộ Quốc phòng

Tôi là Trần Quốc Khánh, sinh 1-1940, chứng minh thư số : 010035144 cấp tại Hà Nội ngày 6/12/2001, cán bộ kỹ thuật về hưu, hiện ngụ tại số 4-160/31/3 đường Hoàng Mai, tổ 61, phường Tương Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội, làm đơn này gửi lên:
Cục chính sách - Tổng cục Chính trị - Bộ Quốc phòng, trước hết xin gửi tới Quý Cục lời chào kính trọng, sau có một nguyện vọng mong muốn được trình bày cùng các đồng chí:
Tôi là em ruột còn lại duy nhất, người vinh dự được hương khói cho liệt sỹ chống Pháp: Trần Hạnh Phúc, nhập ngũ 01/04/1947, cấp bậc tiểu đội phó thuộc Ban Quân Khí E36, sư đoàn 308 đã hy sinh ngày 20/01/1954 tại Điện Biên Phủ, thi hài mai táng tại bản Hát Kham, Thượng Lào, (theo giấy báo tử trận số 16/B4 của Phòng Tham Mưu Sư Đoàn 308 do ông Đào ngọc Hạnh, trưởng ban Quân lực F 308, ký ngày 01/10/1963, và giấy báo tử trận số 59 của Trung Đoàn 36, do ông Nguyễn Xuân Luật, Trưởng tiểu ban Quân Lực E36 - F 308 ký ngày 26/11/1963).
Do chiến tranh liên miên, đi lại khó khăn và do không biết đích xác thi hài liệt sỹ Trần Hạnh Phúc được mai táng tại đâu, nên gia đình chúng tôi chưa có cơ hội tới thăm, thắp cho người thân nén hương tưởng niệm.
Ngày 21/04/2004, tôi đã làm đơn trình bày cùng Sở Lao động - TBXH tỉnh Điện Biên. Ngày 31/05/2004, tôi nhận được thư trả lời của Sở Lao động - TBXH tỉnh Điện Biên, (số: 258/CV-LĐTBXH)  nội dung cho biết là:
Sở Lao động - TBXH tỉnh Điện Biên đã tra cứu sổ vàng ghi tên các liệt sỹ và danh sách các liệt sỹ hy sinh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ và sổ ghi tên các liệt sỹ là quân tình nguyện Việt Nam đi làm nhiệm vụ Quốc tế cao cả đã hy sinh bên nước bạn Lào, nay đã được quy tập về nước và an táng tại nghĩa trang Tông Khao tỉnh Điên Biên. Song hiện nay liệt sỹ Trần Hạnh Phúc chưa có tên trong sổ vàng cũng như trong danh sách các liệt sỹ do Sở quản lý.
Tôi viết đơn này gửi lên Cục chính sách - Tổng cục Chính trị - Bộ Quốc phòng, mong các đồng chí lưu tâm tìm kiếm giúp thi hài liệt sỹ Trần Hạnh Phúc được an táng tại nghĩa trang nào, thuộc bản nào của Điện Biên Phủ. Muốn lên thắp nén hương tưởng niệm người thân, thì liên hệ với ai, cụ thể thế nào là tiện lợi nhất vì chúng tôi đã về hưu, ở vào tuổi 66 rồi, sức khỏe và tiền bạc cũng rất hạn chế.
Rất mong được sự giúp đỡ và chỉ dẫn của Quý Cục.
Cuối cùng xin gửi tới các đồng chí lời chào trân trọng và biết ơn.
                                                                                                

Địa chỉ liên hệ                                                                        Người làm đơn
Trần Quốc Khánh - nhà số 4
ngõ 160/31/3 đường Hoàng Mai                                           
Quận Hoàng Mai - Hà Nội.    
Tel: 04.6621232                                                                    Trần Quốc Khánh.