Ông nội

Nhà nào cũng có cha mẹ, anh, chị em đông đúc, thế mà chẳng hiểu sao nhà nó lại chỉ có mỗi mình nó với ông nội.  

Ông thì đã già nua, gầy gò và quắt queo như một nhánh cây khô. Còn nó dù được khen là ngoan, nhưng vẫn chỉ là một thằng bé mới bốn tuổi đầu!

Hằng ngày từ sáng sớm tinh mơ, khi con gà trống nhà chú Lục bán lạc rang bên hàng xóm còn chưa gáy, ông đã dậy đẩy chiếc xe nhỏ, trên để một cái tủ kính chỉ có ba mặt, xếp lỉnh kỉnh đủ những chai lọ, đến lò bánh mỳ vào lúc chưa rõ mặt người để xếp hàng lấy bánh. Hình như ông chủ lò bánh có quen với ông nội thì phải, nên bao giờ ông nội cũng được ưu tiên xếp toàn bánh loại một.

Ông nội có đóng một cái ghế nhỏ ngay đằng trước xe để nó ngồi, tay bám vào thành ghế mà ngủ gà, ngủ gật cho đến lúc trời sáng bảnh. Khi đã rõ mặt người, ông mới đánh thức rồi dúi vào tay nó một cái bánh mỳ không. Không phải ông tiếc nó, không cho nó ăn nhân đâu, các thứ ông bán nó chỉ ăn được mỗi pa-tê. Có lần nó ăn phải mấy vụn hạt tiêu lẫn trong pa-tê cay quá, thế là cu cậu sợ, cạch mãi đến giờ.

Quá tầm trưa, ông mới đẩy xe đến một quán cơm bụi quen thuộc ngay đầu ngõ. Cô chủ quán còn rất trẻ và tươi tắn, hớn hở chạy ra đón tay thằng Tũn giúp ông. Hai ông cháu bữa nào cũng vậy, chỉ ăn hai xuất cơm rẻ nhất. Đĩa cơm của cu Tũn ít hơn một đũa, nhưng ông lại gắp miếng ăn ngon nhất từ đĩa của ông sang cho nó. Nhìn cháu vừa nhồm nhoàm nhai, vừa hau háu nhìn vào miếng cái ăn còn lại trong đĩa, lòng ông trào lên một nỗi xót xa. Xót xa cho mình, xót xa cho thằng cháu nhỏ tội nghiệp đã sớm chịu nỗi bất hạnh cùng ông.

Đầu giờ chiều hai ông cháu lại lạch cạch đẩy xe ra lò xếp mẻ bánh mới. Cuộc sống cứ thế túc tắc trôi đi, ông thì mỗi ngày một già hơn, yếu hơn, cháu thì mỗi ngày một lớn hơn, cứng cáp hơn.

Rồi đến lúc cháu đến tuổi phải nhập trường, ông lại lo xin học cho cháu. Rồi lại còn mua sách, vở, bút, mực, thêm trăm thứ tiền đóng, gạo góp. Cũng chẳng hiểu làm cách nào mà ông vẫn xoay xở được. Đĩa cơm của ông lại phải san lại, bớt đi đến nỗi cô bé bán quán cũng phải kêu lên:

-  Ông ăn thế này thì làm sao mà sống được!?

-  Tôi già rồi, yếu rồi, ăn ngần ấy cũng đủ mà, cháu không phải lo đâu!

-  Giời ạ, xuất cơm của ông còn ít hơn cả xuất cơm mèo nhà cháu!

- Thế à? Nhưng tôi đâu có ích bằng con mèo?!

- Sao ông lại nghĩ vậy? Ông có sống thì mới nuôi thằng Tũn được chứ! Không có ông, nó sống thế nào???

- Đúng rồi, đúng rồi!  

Chẳng biết bằng cách gì mà hai ông cháu vẫn cứ sống, vẫn cứ tồn tại đến khi thằng Tũn đã lớn, đã mười sáu, mười bảy tuổi, đã học xong Trung học, đã có thể thay ông đẩy xe đi bán bánh, thì ông không còn trụ được nữa.

Nằm trên giường bệnh trong lúc sức lực chẳng còn lại bao nhiêu, ông gọi cháu đến cạnh rồi chậm rãi kể cho nó nghe về câu chuyện mà nó chưa từng được biết đến:

- Ông thực ra không phải là ông nội của cháu. Ông nội cháu họ Vũ, ở một tỉnh vùng xuôi. Ông Vũ là một người giàu có, gia thế cao sang nhưng cũng là một người vô cùng tàn độc.

Trong một cuộc cạnh tranh để giành nguồn sống và giành tình yêu từ một người con gái, ông Vũ đã thuê người giết hết cả nhà nhà ông, không kể già trẻ, lớn bé. Sau đó cướp luôn cả người vợ sắp cưới của ông tức là bà nội cháu bây giờ.

Suýt mất mạng, lại mất luôn toàn bộ người thân, nhiều lúc ông không còn thiết sống nữa. Nhưng chẳng hiểu sao ông vẫn sống. Ông đã phải thay tên, đổi họ, sống chui lủi, lúc nào cũng nơm nớp lo âu, nhưng trong lòng thì ngập tràn thù hận.  

Thế rồi suy nghĩ luẩn quẩn, không biết làm thế nào để bớt đi nỗi uất ức trong lòng. Ông đã bắt trộm cháu, đứa cháu duy nhất của dòng họ Vũ.

Lúc đầu cũng định hại cháu để triệt hạ dòng dõi của kẻ thù, nhưng chẳng hiểu sao ông không thể làm được việc đó. Bởi vì dù sao cháu vẫn là máu mủ của bà nội cháu, người mà ông đã từng yêu quý nhất trên đời.  

Khi thế cờ đã thay đổi lại, ông Vũ cố tìm mọi cách để mặc cả với ông, muốn chuộc lại cháu bằng những khoản tài sản kếch xù. Nhưng các cuộc thương lượng đã không đi đến thỏa thuận. Bởi không có khoản tiền nào có thể làm sống lại được những người thân của ông đã bị ông ta sát hại?

Thế là ông Vũ một lần nữa lại thuê người hạ sát ông để giành lại cháu.

Lần ấy dù bị thương rất nặng, ông vẫn kịp thoát ra rồi bồng theo cháu chạy trốn. Năm này qua năm khác phiêu bạt khắp nơi, cuối cùng tới một nơi hoang vắng như nơi này thì ông Vũ mới mất hẳn dấu vết không thể tìm ra ông được nữa.

Hôm nọ qua một người quen cũ, ông nghe được một tin nhắn của bà nội cháu là bà cháu đã yếu lắm rồi, trước lúc nhắm mắt, bà muốn gặp ông để nói với ông một chuyện “hệ trọng”.

Nhiều lần ông đã sa vào những cái bẫy kiểu này rồi, nên không thể sơ sấy được, bởi nếu sơ sẩy là mất mạng chứ không còn có lần sau để mà rút kinh nghiệm nữa.

Tuy nhiên trong lòng ông vẫn áy náy là nếu như không gặp được bà nội cháu một lần thì cái điều “hệ trọng” kia sẽ mãi là điều bí mật ông không bao giờ biết được.

Mà nhỡ như nó thật sự “hệ trọng” thì sao?

***

Dù đã hết sức thận trọng để tính toán và sắp xếp cho cuộc gặp gỡ nguy hiểm này, ông vẫn không phải là “đối thủ xứng tầm” của ông Vũ. Ông vẫn bị sa vào cái bẫy rất tinh vi đã giương sẵn của ông ta và chỉ chút xíu nữa là ông mất mạng, nếu như lúc ấy mọi người không đến giải cứu kịp.  

Khi mọi người đã khống chế được lũ tay chân của ông Vũ, thì ông cũng đã tơi tả vì bao nhiêu vết thương và rồi ngất đi không còn biết gì nữa.  

Mang những vết thương chí mạng, nhưng cũng chẳng biết vì sao ông vẫn không chết, để đến hôm nay ông còn có thể kể lại cho cháu nghe những điều cháu chưa biết.

Thằng cu Tũn ôm lấy ông khóc nức lên, mãi sau mới ngập ngừng hỏi:

- Ai đã biết âm mưu ấy để tìm người đến ứng cứu kịp, hở ông?

- Ông cũng không biết nữa! Sau này bình yên lại, cháu hãy tìm hiểu xem sao!

Một người đàn ông đứng tuổi, từ nãy đứng lặng nói chen vào:

- Cháu hãy hỏi bà nội cháu thì sẽ rõ!

Và thằng Tũn đã được nghe bà nội khi đã bình tĩnh thuật lại:

- Trước đó bà cũng bị ông Vũ bắt, trói cả tay, chân, nhốt trong một căn nhà hoang có người canh gác. Nhưng bà vẫn trốn thoát ra ngoài được.

-   Nhưng sao ông Vũ lại thâm thù ông nội đến thế? Tũn hỏi bà nội.

-   Nếu nghe được đầu đuôi câu chuyện thì cháu sẽ hiểu. Bà nội chầm chậm kể:

“Ông Vũ, ông nội cháu và bà là người cùng làng. Hai ông xấp xỉ tuổi nhau, chỉ có bà ít hơn dăm tuổi, sinh ra và lớn lên bên nhau từ tấm bé. Nhưng gia đình mỗi người một hoàn cảnh.

Khi cả ba đã trưởng thành, thì đó là cuộc cạnh tranh tất yếu trong đời để giành giật cuộc sống và cả hạnh phúc lứa đôi. Người luôn “trên thưng”(1) lại là ông nội cháu, chứ không phải ông Vũ! Người được bà thương cũng lại là ông nội cháu, chứ không phải là ông Vũ, mặc dù nhà ông nội cháu là bần nông phải lo ăn từng bữa, còn nhà ông Vũ là đại Địa chủ trong vùng, của cải không để đâu cho xuể.

Vốn là người hẹp hòi và độc đoán, quen với sự nuông chiều của bố mẹ từ nhỏ, nên ông Vũ muốn thắng đối thủ bằng mọi giá, kể cả phải dùng đến răng!(2)

Bà mấy năm nay đã yếu lắm rồi, sợ đột ngột ra đi, nên rất muốn gặp ông nội cháu để cho ông biết một điều hết sức “hệ trọng” mà vì điều này ông suýt mất mạng.

Một chi tiết nữa là bố cháu, người bố mà cháu chưa bao giờ biết mặt, hiện là một chuyên gia hàng không đang làm việc tại Mỹ vừa bị một tai nạn mất cách đây ít lâu, có để lại một tài sản rất lớn và cả khoản bảo hiểm cũng rất lớn cho hai bà cháu mình.

Nhưng cái “điều hệ trọng” hơn cả là bố cháu, người chuyên gia giàu có ấy lại là con đẻ của ông. Vậy cháu là cháu nội của ông, chứ không phải là cháu nội ông Vũ.

-  Làm sao mà biết được chắc chắn điều đó khi bố cháu đã mất, hả bà?

- Bây giờ không thiếu gì cách để người ta có thể xác minh được điều đó! Nhưng điều cốt yếu là bà nội cháu còn sống đây khẳng định điều này. Khi người phụ nữ đã nói đứa con mình sinh ra là con ai thì đó là điều không còn nghi ngờ gì nữa!

- Cháu rất hãnh diện và hạnh phúc khi được đích thực là cháu nội của ông! Thằng Tũn sung sướng ngả đầu vào vai ông nó.

Ông vuốt ve thằng Tũn, rồi nói với nó:

- Ông Vũ rất giàu có. Tài sản của ông ấy lớn gấp nhiều lần tiền bạc mà ông bà có thể để lại cho cháu!?

- Tiền bạc chẳng bao giờ thay thế được cho tình ruột thịt và lòng yêu kính! Thằng bé mới lớn dõng dạc khẳng định.

Mấy ngày sau khi đã rất yếu, ông thở dài nặng nhọc và khi mọi người đã thật trấn tĩnh, ông mới nói nhát gừng:

- Nhưng thực ra thì cháu là cháu nội của ông Vũ, Tũn ạ.

- Không phải là như thế, bà nội đã khẳng định cháu là cháu nội của ông rồi cơ mà!? Thằng Tũn hét lên.

- Bà cháu muốn an ủi ông trước lúc ông ra đi.

- Làm sao ông lại dám nói như vậy, khi tôi còn sống sờ sờ ra đây? Bà nội bật khóc nức nở hỏi lại ông.

- Bà còn nhớ ông Vũ có cái bớt nhỏ hình đồng xu trên vai bên trái không? Thằng Tũn cũng có một cái như thế!

- Nhưng sao ông lại biết được? Tũn lắp bắp hỏi lại.

- Bởi ngày trước ông và ông Vũ từng là bạn cùng làng, đã bao năm sống bên nhau, làm gì chẳng biết!

- Nhưng…

- Ông hiểu ý cháu rồi, huyết thống, dòng dõi rất quan trọng, nhưng có cái còn quan trọng hơn đó là tình người.

Người Đức có câu ngạn ngữ: “Sự cao quý chỉ nằm trong trái tim, chứ không nằm trong huyết thống”.

Ông đã chẳng từng yêu cháu và coi cháu là cháu nội của mình suốt bao năm qua đấy thôi? Bởi dù gì cháu vẫn là cháu nội đích thực của bà cháu cơ mà.  

Hà Nội, 2019.

(1): Thưng: Dụng cụ đong lường các loại hạt, bằng phần mười của đấu, băng khoảng 1 lít.

(2): Dùng đến răng: Không từ một thủ đoạn nào dù đó là mưu hèn, kế bẩn.