Điếc đặc

Tôi biết vợ chồng nhà này từ những năm 1961-1962. Cũng lập thân từ con số không tròn vành vạnh. Nhưng do ở mãi tận Sơn Tây nên dù sao cũng ít nhiễm cái “thói thị thành” như ngoài Hà Nội.

Hồi đó, có bằng Đại học thì dù ở đâu cũng vậy, chẳng cứ là tận Sơn Tây cũng đã gần như “nhất khoảnh” rồi.

Lúc đó đi lại còn khó khăn, “cái sự văn minh” chưa “tràn vào”, nên khi mới đang chuẩn bị tốt nghiệp Đại học, mọi người trong nhà đã bắt cậu ta phải lập gia đình. Sau đó chỉ còn biết làm hùng hục như trâu để nuôi con và để…“đẻ”. Cũng chẳng hiểu ra làm sao nữa, sống vất vả, khổ sở là thế mà vợ chồng nhà này đẻ đến bảy đứa.   

Sau này có hỏi thì mới rõ vì bốn đứa đầu là gái nên cố để “ra cho được” một thằng chống gậy! Ra một thằng, vẫn “chưa chắc ăn lắm” thế là thêm, rồi thêm nữa. Đến thằng thứ bảy thì hai vợ chồng không mở được mắt ra nữa, cơm phải chia xuất để bọn trẻ không “tranh giành, đánh nhau đến chết”! Quần áo không đủ mặc, ốm không thuốc thang, cố cho con đi học là may lắm rồi.

Được cái con nhà nghèo, bọn trẻ vừa ngoan, vừa chịu khó và đặc biệt, trời phú cho chúng đều khỏe mạnh và đều học giỏi.

Cái lương kỹ sư Cầu cống lúc bấy giờ làm sao mà cáng được chín miêng ăn, vì vậy hai vợ chồng không dám từ nan một việc gì. Ngoài giờ làm ở cơ quan, anh chồng làm kem cốc(1) ăn dỗ tiền trẻ con ở cổng trường tiểu học, chị vợ đi chợ xa mua mẻ tôm, mẻ tép về bán lấy lời. Ai thuê làm bất kỳ cái gì, sửa chữa bất kỳ cái gì, đều làm tất, chưa bao giờ dám lắc đầu từ chối!

Có đận, các cán bộ Quản lý Thị trấn đã cắt gạo của cả nhà vì cho rằng họ có tham gia buôn bán và sản xuất nhỏ, nên hộ này đã được “nâng thành phần” lên tiểu thương. Mà đã là tiểu thương thì làm sao nhà nước phải cấp gạo tiêu chuẩn nữa!?

Đến bây giờ họ vẫn còn ứa nước mắt khi nhắc đến giai đoạn cực kỳ khốn khổ ấy.

Họ kể trong nước mắt:

- Hai vợ chồng nghèo nuôi bảy đứa con mà bị cắt gạo thì có khác gì bị “kết án tru di”? Nhiều lúc đã tưởng không làm thế nào vượt qua được. Chỉ còn một cách là cả nhà cùng uống thuốc chuột thì mới hết khổ được. 

May sao sau đó bà nhà tôi nghĩ ra cách biếu ông Trưởng phòng Lương thực thị trấn mấy cái áo len nhà dệt, nên tháng sau lại được cấp lại sổ gạo.

Tôi nói chen vào để câu chuyện đỡ nghẹn ngào:

- Lúc ấy mà đã có máy dệt len là “oách xà-lách” rồi, còn gì!?

- Đói đầu gối phải bò mà! Cứ thấy cái gì có thể kiếm ra gạo nuôi con là làm ngay tắp lự! Mà cũng chỉ là cái máy dệt đẩy tay, nhỏ đặt trên bàn của Miền Nam thải ra.

- Thế là vừa làm kem cốc, vừa dệt len à?

- Mấy cháu lớn đi học về phải phụ với bố, mẹ. Đứa lớn phải ra chợ bán tép cùng mẹ, mấy đứa nhỏ thì dệt len, làm kem cùng bố. Con cháu lớn hiện công tác tại Công an Sơn Tây, cũng đã năm mấy tuổi rồi, giờ đã là một lãnh đạo cấp hàm Đại tá mà mỗi khi nhắc đến giai đoạn khổ cực ấy vẫn chảy nước mắt thương bố mẹ và các em.

Được cái ông trời cũng chưa triệt đường sống của ai cả, trải qua mấy chục năm, giờ đây cả bảy đứa đều trưởng thành. Đã có gia đình, con cái, nhà cửa đàng hoàng, công ăn, việc làm tử tế. Đứa nào cũng có một hai cái ô-tô riêng. Có vài đứa đã làm đến quan đầu tỉnh. Khi sáp nhập Sơn Tây vào Hà nội thì hai thằng út ít cũng chuyển ra công tác tại Hà Nội. Thằng út giờ cũng đã là Thiếu tá Công an rồi. Tất cả các con đều hiếu đễ, tận tình chăm sóc bố mẹ và thương yêu anh em trong nhà.

Nhìn vào cái ảnh chụp toàn cảnh gia đình ông bà hôm kỷ niệm năm mươi năm ngày cưới, cả con, cả cháu chắt phải đến gần sáu chục người xếp hàng tư mà kéo dài hết cỡ làm cho người xem lầm tưởng là ảnh của một hội nghị cấp cao nào đó của tỉnh vừa “kết thúc tốt đẹp”!

***

Hôm nọ ông ấy ốm mệt, có nhắn tôi lên chơi. Đã trên tám mươi, bị phổi thì phải, nên luôn bị cái bệnh khó thở hành hạ. Cũng đã đi nước ngoài điều trị mà không dứt.

Lúc ngồi uống nước với nhau, tôi nói đùa:

- Ai bảo đẻ cho lắm vào, ai bắt phải nai lưng ra cầy cuốc nuôi con. Cả đời không biết du lịch là gì, giải trí là gì. Ở Sơn Tây mà có khéo rủ mới đi đến Đường Lâm cách nhà chục cây số, nơi mà ai ai từ đẩu, từ đâu cũng mò đến tham quan đất hai vua nổi tiếng như cồn này.

Tuy đang khò khè mà ông ấy vẫn cười khơ khớ nói:

- Đẻ nhiều có cái khổ của đẻ nhiều, nhưng bây giờ một năm vợ chồng tôi đi nghỉ mát bốn, năm nơi vẫn chưa hết xuất! Muốn khám bệnh ở bệnh viện nào cũng có tiêu chuẩn. Muốn đi đâu không phải chỉ một đứa xin đưa đón. Tôi có tới mười bốn đứa cả dâu, rể cơ mà!

Bà vợ cũng xấp xỉ tám mươi, còn khỏe hơn chồng một chút, nhưng phải cái điếc đặc.

Con cái cũng đã đưa mẹ đi khám bệnh khắp nơi, nước ngoài, nước trong đủ cả. Các giáo sư hàng đầu chẩn đoán bà bị viêm tai giữa thể sùi, có cholesteatoma(2) phẫu thuật cũng không mấy hy vọng khỏi. Cách tốt nhất là uống thuốc kháng sinh hỗ trợ.

Tất cả các loại máy trợ thính đắt tiền của các nước tiên tiến giá đến hàng mấy chục triệu đồng cũng không làm “suy suyển” cái “lỗ nhĩ” bướng bỉnh của bà!

Ông chồng được đặc cách ngồi bên vợ để ghé sát vào tai mà truyền đạt lời người khác nói.

Con cái được dịp trêu bố mẹ là các cụ cứ tranh thủ thơm nhau suốt ngày!

Tuy “điếc đặc”, nhưng bà vẫn là “nhạc trưởng” của cái “dàn hợp xướng” vĩ đại này. Lời bà nói ra là mệnh lệnh, đến ngay ông cũng chẳng dám “ho he” ý kiến, ý cỏ gì, chứ đừng nói gì đến những đứa khác!

Bọn trẻ thường bôi bác: “Một vị chỉ huy thật vĩ đại, chỉ phải cái điếc đặc”!

Bây giờ họ đã an nhàn, vật chất không thiếu đã đành, đến tình cảm trong gia đình và bè bạn cũng tràn trể, đầy đặn.

Không chỉ có những người quen biết mà hầu hết dân trong cái thị trấn rộng lớn này đều nể phục và ngưỡng mộ họ.

***

Hằng ngày đến giờ uống thuốc, ông chồng có nhắc nhở, thì nhiều lần bị bà ấy vặc lại:

-   Tôi làm gì có tai giữa mà viêm! Sao phải uống thuốc cho tốn kém!

Ông ấy chép miệng nói với tôi:

-   Nghe bà ấy nói thế vừa buồn cười, vừa thấy tội nghiệp. Có lẽ một thời gian khổ vẫn chưa phai nhạt trong ký ức, bà ấy luôn nghĩ rằng đến cơm cũng chẳng đủ ăn, lấy đâu ra tiền mua thuốc để uống cho lãng phí!

Hà Nội, 2017.

(1)     Kem cốc: Đổ hỗn hợp bột đã nấu chín và đường vào một ống nhỏ hình trụ bằng kim loại, đặt trong một thùng gồm đá lạnh đập nhỏ trộn muối. Dùng tay quay ống trụ có hỗn hợp đến khi đông lại thành kem, múc vào cốc thủy tinh nhỏ bán cho học sinh ở cổng trường tiểu học.

(2)     Viêm tai giữa thể sùi, có cholesteatoma: một thể viêm tai nặng khó chữa.