Người bạn mới

Tomoski Fukushima là Giám đốc dự án Xây dựng Mười cầu lớn phía Bắc trên Quốc lộ 1A từ Mẹt đến Đồng Đăng.

Hôm ở Nhật vừa sang Việt Nam nhận nhiệm vụ, gặp nhau ở hành lang Văn phòng Cơ quan chính(1) thuê trên tầng bốn của tòa nhà PMU18(2), gần Mỹ Đình, ông đã cúi rạp xuống chào tôi sau lời giới thiệu của ông Ikiro Tanaka là kỹ sư hiện trường, làm tôi hơi hoảng và lúng túng. Mãi sau mới hiểu ra người Nhật là như thế, sau này quen lâu đã khá thân mật tôi mới dám chuyện trò vui vẻ với ông.

Khi biết Tomoski Fukushima là Kỹ sư bậc nhất(3) đã tốt nghiệp Kỹ thuật trường Đại học Na-goy-a(4) sau đó có học nâng cao ở Mỹ với bằng tốt nghiệp xuất sắc.

Tôi hơi nể vì sự hiểu biết nhiều mặt ngoài kỹ thuật làm cầu đường và điều hành dự án của ông.  

Tomoski Fukushima chỉ khoảng xấp xỉ năm mươi, trông rất thư sinh, chứ không giống như dân “lục lộ” bọn tôi.

 Đã có lần tôi tâm sự với một đồng nghiệp:

-   Mình có cảm giác tay này giống một “gián điệp” hơn là một kỹ sư cầu đường!

-   Làm “gián điệp” thế quái nào được với cái bộ dạng “trói gà không chặt” này!

-   Thế cứ là gián điệp thì phải “vai u, thịt bắp” à?

Và rồi lần đi nhận tuyến mới vỡ ra là ông ta rất khỏe, đi bộ cực dẻo dai, nhưng lại rất sợ rắn rết và các côn trùng khác trong rừng.

Tất nhiên mọi sự so sánh đều khập khiễng. Ai lại đi so bì với nhau, khi tôi hơn ông ta hàng chục tuổi lại là người Việt Nam.

Trong bữa ăn chiều ấy, tôi tình cờ ngồi cạnh Fukushima, ông ta có trao đổi với tôi và lúc đó tôi mới biết ông ta còn giỏi cả chữ Hán nữa.

Tôi khen ông ấy là người thông minh, nhưng ông ta cười rồi nói:

- Ông còn thông minh hơn!

Tôi hỏi vì sao ông nói vậy? Ông ta bảo nhìn thấy trên mặt tôi hiện ra cả chữ Nhật và chữ Nguyệt. Mà hai chữ đó hợp lại thành chữ Minh.

Tôi cười hỏi là ông ta biết xem tướng nữa à! Ông ta cười gật đầu công nhận.

Tôi đùa hỏi thêm:

- Thế ông có thấy trên mặt tôi hiện lên chữ Giàu không?

Ông ta cười lắc đầu:

- Không thấy! Nhưng tôi nghĩ không có gì đáng quý bằng sự thông minh.

Có lẽ ông ta nói thế là để an ủi tôi thôi, vì tôi biết làm sao mà giàu được dù có thông minh đến đâu đi nữa!

Khi dự án đã vào guồng thì ai cũng bận, nhưng dù điều hành ở Văn phòng Chính Hà Nội, thỉnh thoảng ông ấy cũng Fax(5) xuống cho tôi, lúc chỉ là một câu thăm hỏi sức khỏe mà lại bằng tiếng Trung Quốc như: - “Nỉ hảo, pú hảo?”(6), mới ngộ chứ! Lúc là một bức tranh trên mạng.

Khi nhận được Fax tôi cũng muốn trao đổi lại. Nhưng cũng may có một anh bạn trẻ tốt bụng góp ý là không nên làm vậy, vì “trao đổi” như thế rất nguy hiểm. Chẳng ai biết đó là cái gì, nhưng đúng là không “minh bạch”!

-   Bác không nên trao đổi với người nước ngoài qua Fax. Mấy anh An ninh mạng không biết bác và ông Fuk(7). trao đổi với nhau cái gì, nhất là lại bằng tiếng Anh, cái thứ tiếng mà họ không giỏi và không thích lắm! Rất dễ sinh ra hiểu lầm. Lỡ như hôm nào đó các anh ấy không được khỏe trong người, bực lên ghép mình vào tội này, tội nọ! Lúc bấy giờ có mà giời cãi!

-   Lại đến thế cơ à? Tôi kinh ngạc hỏi lại.

-   Dự án kéo dài trên năm trời lại toàn là công trình trọng điểm cỡ Quốc gia, làm sao tránh được những sự cố. Nếu là bác, bác có đặt vấn đề những ai cứ thì thầm trao đổi khi mà bác không biết là họ đã nói với nhau cái gì sau lưng mình không?

-   Ờ, thế ra mình còn ngù ngờ quá nhỉ! Tôi thốt lên công nhận và vội vàng cám ơn cậu ta.

Mãi sau tôi mới biết anh bạn trẻ góp ý cho mình hôm đó chính là một nhân viên An ninh trong Dự án, tôi còn biết anh chàng này rất dốt tiếng Anh và cũng rất ghét ai hay trao đổi với nhau bằng tiếng Anh nhất là khi anh ta đang có mặt ở đấy.

Nên khi gặp lại ông Fuk tôi đành nói dối là máy Fax chỗ tôi hay trục trặc, vả lại tôi đi vắng luôn nên không trả lời ông được.

Mãi sau này khi gần kết thúc dự án ông ta mới gần như hiểu ra một phần của sự viêc và tỏ ra rất thông cảm với tôi. Vì cứ thử nghĩ mà xem, tôi chỉ là một nhân viên kỹ thuật làm hợp đồng, một người bị điều hành, lại được Giám đốc Dự án hay thăm hỏi, đấy chẳng phải là điều hơi kỳ lạ và khó lý giải ư?

***

Fukushima làm việc ở văn phòng tại Hà Nội, nên ít va chạm với các nhà thầu và vì vậy không có nhiều “kinh nghiệm chiến trường” như Tanaka.  

Ở đời, có hợp tất có tan. Hơn năm sau khi Dự án kết thúc, tôi về nghỉ và cái buổi tối chia tay với Giám Đốc Dự án Fukushima sau này làm tôi còn nhớ mãi.  

Hôm đó ông có đặt một bữa cơm nhỏ ở một quán ăn trên phố Lê Văn Hưu Hà Nội để chia tay mọi người và ông thông báo trước là sẽ không nhận bất kỳ một món quà nào.

Tôi cũng được mời tới dự. Tôi biết ông ta rất thích tranh tôi vẽ nhưng không lần nào dám “request”(8) như Tanaka. Tôi còn biết chính ông là người đã “tư vấn” cho Tanaka xin tranh của tôi. Tôi cuộn một bức tranh lụa vẽ hai con chim bồ câu và bắt chước kiểu chữ Hán cổ để viết vào tranh hai chữ “Hòa Bình”. Theo tôi thì đấy cũng là cái tranh đẹp, bởi cứ vẽ cái nào là bán hết cái đó.

Khi gặp Fukushima, tôi nói:

- Tôi biết ông không muốn mang quà từ Việt Nam về Nhật. Nhưng tôi cũng biết là ông rất thích tranh. Vì thế tôi mang đến đây một bức tranh lụa, thể hiện lòng quý mến của tôi đối với ông. Nếu ông không nhận, tôi sẽ rất buồn.

Ông xem tranh và bắt tay tôi rất chặt. Ông hớn hở hỏi tôi chữ đề trong tranh:

- Hòa bình, hòa bình. Đúng không?

- Đúng.

- Tôi nhận, tôi nhận. Rất cám ơn ông! Ông hấp tấp nói.

Nói xong ông cuộn tranh cẩn thận và cất vào chỗ cao nhất trên mắc áo. Quay ra ông mời mọi người nâng cốc vui vẻ.

Lát sau, Đỗ Ngọc Chung bước vào. Anh ta tươi cười chào mọi người.

Mọi người đều nể sợ anh ta vì mấy lý do:

* Anh ta tuy chỉ là một trưởng phòng Kỹ thuật, nhưng lại đại diện cho PMU18 một Ban Quản lý to nhất của Bộ Giao thông, có quyền tuyển chọn các nhà Đầu tư nước ngoài cũng như các nhà thầu thi công trong nước.

* Anh ta là người có năng lực, giỏi chuyên môn và ngoại ngữ (anh ta được cơ quan cho đi học thêm tiếng Anh ở Úc hơn hai năm) nên các vị lãnh đạo PMU18 gần như dựa hẳn vào anh ta và anh ta cũng nhân cơ hội ấy luôn tự tung, tự tác. Cũng vì vậy anh ta rất xấc xược, thường không coi ai ra gì.

Mọi người ra chào hỏi anh ta rồi cậu Hải Râu, để lấy lòng “sếp” đã thì thào mách với Chung:

- Fukushima nói không nhận quà của ai, nhưng lại nhận tranh của ông Khánh.

Chung bèn quay lại hỏi Fukushima:

- Ông Khánh tặng ông cái tranh gì đấy?

Fukushima đành mang cái tranh đã cất rất kỹ trên cao xuống cho anh ta xem.

Anh ta quay sang nói với tôi:

- Anh vẽ đẹp thế này mà không cho em một cái, lại cho Fukushima?

Tôi nói:

- Tôi tưởng anh không thích tranh!

- Tranh thì ai chả thích! Chung nói không mấy vui vẻ.

Rồi thật bất ngờ Chung rút bút dạ ra ký đằng sau tấm lụa, thế là bọn người bậu xậu(9) cũng bắt chước hắn, hè nhau ký tá. Họ hùa làm theo Chung một cách vô thức để chứng tỏ lòng “trung thành” của mình như một bầy “tôi tớ tội nghiệp”!

Nhưng do tranh tôi vẽ bằng lụa tơ tằm mỏng mảnh, thành ra chỉ loáng sau đó, cái tranh đã loang lổ, đủ các màu mực in lên mặt trước, nhem nhuốc như một bãi rác.

Tôi nghĩ chắc là Fukushima tiếc cái tranh lắm, nhưng vì là người thông minh nên không có một phản ứng nào, ông biết rằng bây giờ có nói gì, làm gì cũng không “làm sạch” được cái tranh nữa rồi.

Tôi cũng biết Chung “không ưa” gì tôi, khi tôi không chịu xun xoe với hắn.

Khi uống được vài tuần thì Chung quay sang để “cà khịa” với tôi bằng trò “đấu rượu”.

Tôi cười, nói với anh ta:

- Tôi đã gấp đôi tuổi anh thì làm sao mà “đú” với anh được! Với lại tôi thấy cái trò thi ăn, thi uống này chẳng hay ho gì!

Nhưng anh ta không nghe, còn mượn rượu lè nhè nói rằng:

- Đã đến đây uống rượu mà nói là không uống được rượu là nói láo. Ông biết tôi ghét nhất gì không?

- Anh ghét gì?

- Tôi ghét nhất những người giả dối như ông…

- Thế anh có biết tôi ghét nhất gì không?

- Ông ghét gì?

- Tôi ghét nhất những thằng xấc xược và mất dạy như anh…

Hắn định xô vào tôi, nhưng cũng may hắn cũng đã lươn khươn và mọi người kịp thời can ra nên cũng không xảy chuyện gì cả.

Ít lâu sau chả biết hắn hỗn láo với ai mà bị đâm gần chết ngay ở cổng cơ quan PMU18.

Hắn không chết, kiện cáo tứ tung, chẳng ăn thua gì. Cuối cùng đành chuyển sang một cơ quan nhỏ hơn để kiếm sống.

Chẳng biết Chung có biết rút ra bài học gì cho cả quãng đời còn lại rất dài của hắn không? 

***

Sau nhiều năm tôi đã đi làm một, hai dự án khác, rồi cũng quên chuyện ông Giám đốc dự án Tomoski Fukushima. Hôm nọ tôi đang ngổi nhà thì cậu Hòa cũng trạc tuổi Fuk trong dự án Mười cầu phía Bắc làm Computer(10) trên Văn phòng chính tìm đến cho hai lọ Đông trùng Hạ thảo Hàn Quốc và hai lạng cao Ngựa bạch.

Anh em rủ nhau ra vỉa hè uống mấy vại bia cỏ, tâm sự lan man.

Hòa nói:

- Hôm nọ thằng Tuấn Anh làm dự toán trong gói V ở Lạng Sơn với bác, bác còn nhớ nó không? Gặp nhau nó định rủ bé Thủy Béo cùng em hôm nào tới thăm bác.

Trong khi chuyện trò, chúng tôi có nhắc đến Fuk.

Tôi hỏi:

-   Thế ông Fuk dạo này thế nào?

-   Ông ấy đã định cư hẳn ở Việt Nam rồi.

-   Thế có nhập quốc tịch Việt không?

-   Ông ấy lấy vợ Việt, đã nhập quốc tịch và hiện ở trong một căn nhà mới mua trên đường Thụy Khuê, cạnh Hồ Tây.

-   Thế Fuk không về Nhật nữa à?

-   Ông ấy mới về Nhật an táng vợ con, rồi vì không muốn cứ mãi ám ảnh với kỷ niệm không vui, nên lại xin với Jica(11) cho đi làm tiếp.

-   Vợ con ông ta vì sao mà mất?

-   Động đất và sóng thần.

-   Nhà gần biển à?

-   Ở Nhật Bản thì chỗ nào chả bị ảnh hưởng động đất với sóng thần!

-   Tội nghiệp, cầu cho linh hồn họ siêu thoát! Sao ông ta không chọn nơi nào khác, mà lại chọn Việt Nam để định cư?

-   Hôm nào rỗi em rủ anh và vài thằng đệ đến thăm Fuk uống rượu. Lão uống tốt lắm.

-   OK.

Hòa nói thêm:

-   Anh à, ở ta, Fuk lấy tên Việt là Nguyễn Phúc Điền.

-   Ờ, nguyên chữ Fukushima có nghĩa là Phúc Điền, tức là thửa ruộng tốt tươi, màu mỡ.

***

Mấy người chúng tôi rủ nhau đến chơi, thăm Phúc Điền vào môt chiều thu mát mẻ. Trong căn nhà vừa phải, rộng vài chục mét vuông mới được Fuk mua ở cuối đường Thụy Khuê. Trên bộ bàn ghế gỗ đơn sơ, một bộ ấm chén Bát Tràng thanh mảnh, giản đơn nhưng tuyệt đẹp, hương chè bay lên ngan ngát, phảng phất gió từ Hồ Tây nhè nhẹ thổi vào làm cho không khí gần như trong suốt, mỏng mảnh và cực kỳ thanh khiết.

Chúng tôi ngồi vây quanh trò chuyện vui vẻ, bỏ lại sau mọi thứ vướng bận hằng ngày. Phúc Điền nói thạo tiếng Việt, đặc biệt là ngữ điệu.

Tôi hỏi:

-   Anh Điền sang Việt Nam bao lâu rồi mà nói tiếng Việt sõi thế?

-   Dạ, cũng hơn hai chục năm rồi còn gì, anh!

Lát sau, một người phụ nữ trẻ trên dưới ba mươi, dáng nhỏ nhắn từ trong buồng bê một đĩa hoa quả ra mời. Cô rụt rè chào mọi người, đặt đĩa hoa quả xuống bàn rồi định quay vào.

Phúc Điền nắm lấy tay cô giữ lại và nhỏ nhẹ giới thiệu với mọi người:

-   Các anh à, đây là nhà em, cô ấy tên Thanh.

Tôi nhanh nhẩu đoảng:

-   Em là người Thanh Hóa ta à?

-   Không ạ, em người bên Gia Lâm.

-   Thế à, em ở Gia Lâm, vùng nào?

-   Dạ, em ở Bồ Đề, sát với Bát Tràng.

-   Nhà em mới sinh cháu được mấy tháng, nên còn yếu. Nhưng chủ yếu là cô ấy rút rát, ngại giao tiếp. Phúc Điền vội thuyết minh thêm như thế.   

Anh còn cho chúng tôi biết thêm là anh vẫn tham gia các công trình của Jibic(12), mới từ Dự án Đường Đông Tây phía trong, mới ra Bắc ít lâu.

Chia tay với gia đình của Phúc Điền, Thủy Béo (bây giờ đã gày bớt) kể thêm với bọn tôi:

-   Phúc Điền gặp Thanh trong trường hợp cô ấy đang bị bọn Bảo kê “dằn mặt” do không chịu “đi khách” theo ý bọn chúng. Hôm ấy Phúc Điền bị bọn nó đánh một trận tơi tả may mà có Công an đến kịp, không thì cũng không biết chuyện gì sẽ xảy ra.  

Thủy kể tiếp

-   Thanh vào bệnh viện chăm sóc Fuk, rồi họ quen nhau từ đó. Phúc Điền đã bỏ tiền chuộc Thanh từ nhà chứa ra. Thằng nhỏ cũng là đứa trẻ bị bỏ rơi trong bệnh viện Phụ sản Trung ương, họ đón về chứ không phải con của họ đâu!

-   Thế sao Phúc Điền lại nói là vợ mới ở cữ?

-   Nói thế cho nó thuận, chứ mới về ở với nhau chưa đầy nửa năm thì sao mà đẻ nhanh như vậy được!

-   Thiếu gì có những cặp mới cưới bốn, năm tháng đã có con, mà vẫn nuôi tốt đấy thôi!

-   Xem ra cặp này còn nghiêm chỉnh hơn khối người. Mấy tháng trước họ đăng ký kết hôn có tổ chức một bữa cơm nho nhỏ mời bạn bè. Cháu cũng được mời đến dự, cảm động ra phết, bác ạ. Mà nghe nói hình như Thanh đã bị nhiễm Si-đa giai đoạn cuối!

-   Thì ra ở ngay sát bên ta vẫn có những người tốt.

Tôi triết lý một câu mà bất kỳ đứa trẻ con nào cũng thuộc.

Hà Nội, 2016.

(1)               Văn phòng Chính: Main Office

(2)               PMU18: Project Manage Unit: Ban Quản lý Dự án 18

(3)               Kỹ sư bậc nhất: First-Class Engineer

(4)               Trường Đại học Kỹ thuật Na-goy-a (Nagoya Institute of Technology)

(5)               Fax: tờ sao ra rồi gửi đi

(6)               “Nỉ hảo, pú hảo”: Ông có khỏe không? (tiếng Trung Quốc)

(7)               Fuk: Gọi tắt ông Fukushima

(8)               Request: Yêu cầu, thỉnh cầu  

(9)               Bậu xậu: bọn tay chân, tôi tớ

(10)             Computer: chuyên viên xử lý máy tính

(11)             Jica: Japan International Cooperation Agency: Một tập đoàn lớn của Nhật chuyên đấu thầu các                  công trình Xây dựng cỡ Quốc tế.

(12)             Jibic: chi nhánh của tập đoàn Jica.