Đường lên Ecopark Văn Giang Hưng Yên

Công trường 74 & các cộng sự

Năm 1934, người Pháp đã chọn từ 33 đồ án thiết kế của 8 hãng thầu, để xây dựng Công trình Đập Đáy. Cuối cùng quyết định chọn đồ án xây đập kết cấu nhẹ và cửa Kiểu mái nhà(1) với 7 cửa, chiều rộng mỗi cửa 33,75m. Tác giả của đồ án tuyệt vời này là một nữ kỹ sư người Đức rất tài năng. Đến năm 1937 thì hoàn thành. Công việc đóng mở cửa đập hoàn toàn dùng sức nước, không cần dùng đến điện và cơ khí.

Sau khi xây dựng người Pháp đã cho vận hành thử ba lần vào các năm 1939, 1941, 1942 với đầu nước thấp thì đều thành công. 

Nhưng ba lần phân lũ chính thức vào các năm 1940, 1945, 1947 lần nào công trình cũng bị hư hỏng nghiêm trọng ở các cửa số 1, số 3 và số 6. 

Đến năm 1974 thì Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho Thiết kế sửa chữa lại Đập Đáy.

Là cán bộ Kỹ thuật bên Bộ Giao Thông Vận Tải, tôi được chỉ định làm chủ nhiệm đồ án thiết kế Nâng tường ngực Đập Đáy. Nâng cao đáy dầm chính từ +11,50 lên +13,30.

Sau công trình này, tôi được Cục Công trình II - Bây giờ là Tổng công ty Tư vấn Thiết kế và Xây dựng Công trình Giao thông I (Cienco I) xin đích danh sang.

Lúc cầm tờ quyết định điều sang cơ quan mới là lúc vợ tôi mới sinh cháu thứ hai được hai tháng.

Việc đầu tiên là phải gặp ông Cục trưởng Đặng Hạ để nhận nhiệm vụ, tôi cứ băn khoăn không biết nên “tiến hay lùi” nữa, có nên vào gặp hay thôi!

Sau lời chào hỏi ban đầu, ông Hạ mời tôi uống nước rồi nói luôn:

- Tôi xin anh sang đây là xin một chuyên viên kỹ thuật giỏi để làm việc, chứ không xin một  kẻ ngang ngạnh.

- Thưa ông, tôi chỉ biết làm việc và sống đúng với con người thật của mình. Tôi không bị bệnh tâm thần, nên tôi cũng không muốn bị người khác ghét bỏ. Nhưng càng không muốn bị người khác coi thường. Tôi chưa bao giờ làm gì trái với lẽ phải. Trong sản xuất cũng chưa bao giờ làm trái với lệnh của cấp trên.

- Nghe người ta nói, anh là một kỹ sư giỏi và năng động, nhưng anh cũng là một kẻ rất ương bướng. Hình như có lần nào đó họp trên Bộ, anh đã làm cho Thứ trưởng Lân rất khó chịu, không muốn gặp lại anh nữa. Có đúng vậy không?

- Thưa ông, tôi cũng chưa bao giờ muốn gặp ông ta, nếu như không phải lên báo cáo đồ án xin Bộ duyệt.

- Đấy, ngay khi nói chuyện với tôi, anh cũng làm cho người nghe khó lọt tai rồi!

- Nếu vậy, thành thật xin lỗi ông.

- Song tôi lại thích những người như thế! Bây giờ thế này. Bên Nhân sự của Viện nhận xét anh chẳng tốt đẹp gì. Nhưng cái chính là tôi cần anh ở vị trí một Kỹ sư giỏi bên cạnh các Kỹ sư của Cu Ba đang làm việc trên công trường 74 tuyến Xuân Mai - Ba Vì. Vì công trường này đã vận hành được gần một năm rồi mà không ai nắm được cách triển khai, cách bố trí sắp xếp công việc. Lại có một cái khó nữa là họ dùng toàn tiếng Tây Ban Nha. Tài liệu kỹ thuật cũng là tiếng Tây Ban Nha. Nên chưa ai khai thác được. Có vài kỹ sư học ở Cu Ba về làm phiên dịch, nhưng ngơ ngơ như “bò đội nón”. Bây giờ tôi hỏi, anh có dám lên đó không?

- Tôi xin tuân lệnh điều động.

- Tốt! Tôi sẽ làm quyết định ngay để anh nhận công tác.

- Nhân tiện đây, tôi xin trình bày với ông một chuyện nhỏ thuộc về cá nhân.

- Anh cứ nói.

- Trong tờ quyết định mà Viện chuyển các nhân viên sang đây, có bảy người, người thứ tư là vợ tôi.

- Anh cứ yên tâm, tôi sẽ nói với công trường bố trí nhà cửa để vợ chồng anh ăn ở đàng hoàng.

- Cái chính ở đây là vợ tôi mới sinh cháu nhỏ thứ hai được hai tháng.

- Cũng chẳng sao. Ở công trường thiếu gì những gia đình như vợ chồng anh.

- Vợ tôi yếu, thường xuyên phải cấp cứu ở bệnh viện. Họ cố tình dồn tôi vào ngõ cụt. Nếu không có gì thay đổi, một trong hai người chúng tôi buộc phải xin nghỉ việc.

- Sao lại có chuyện thế mà tôi không biết nhỉ? Tôi cứ nghĩ anh đã xin với Nhân sự để vợ chồng cùng ở một nơi cho tiện việc sinh hoạt và trông nom con cái.

- Thưa ông những người làm “Nhân sự”, họ không “Nhân đạo” như thế đâu ạ.

- Nếu đúng thế thì họ “chơi anh” thật rồi! Nhưng cách nói năng của anh cũng dễ làm cho người ta hiểu lầm.

- Thưa ông, họ không hiểu lầm tôi đâu ạ!

- Thật là hết chỗ nói!

Sau một hồi im lặng, ông Hạ nói với tôi:

- Anh cứ thu xếp lên công trường đi. Nếu làm việc tốt ít lâu sau tôi sẽ rút về Cục. Bởi Cục đang thiếu những chuyên viên kỹ thuật giỏi. Nhiệm vụ của anh là tiếp cận, nắm được và học tập được cách làm việc của Cu Ba.

Còn việc của cô ấy và hai cháu nhỏ, anh cứ để đấy, tôi sẽ có cách xử lý. Tôi xin người sang làm việc chứ có lập nhà trẻ và cần người trông trẻ đâu mà lại đưa một sản phụ mới sinh con được hai tháng, lại đau yếu đi công trường!?

Tôi lên công trường được hơn một tháng thì mới biết bên Cục II, không nhận mấy người trong số bảy người có tên chung trong tờ quyết định, trong đó có vợ tôi, lý do ra sao thì chỉ có mấy nhà lãnh đạo mới biết được!

Dù không phải rời cơ quan cũ, nhưng vợ tôi đã mấy lần nhận được tin nhắn là phải lên gặp lãnh đạo - tức là ông Viện phó Lê Kiên phụ trách nhân sự để “trình bày”, thì sẽ được “yên ổn”.

Biết chuyện đó, tôi đã nói với vợ:

- Lên gặp bọn nó, là nó gạ gẫm đấy. Nếu chấp nhận thì hãy đi.

Vợ tôi khóc, nói với tôi:

- Khổ mấy em cũng chịu được, chứ nhục thì em không chịu được!

- Nếu em nghĩ như thế thì chúng ta phải cố cắn răng để vượt qua “kiếp nạn” này!

Đêm nằm nghĩ vợ mình chỉ là một phụ nữ nông thôn ít học mà còn nghĩ được như thế, còn tự trọng như thế. Mình là một thằng đàn ông, không dám đâm chết “bọn súc sinh” ấy đã là hèn rồi. Nói chi lại còn phải khom lưng, uốn gối nữa sao?

Biết được suy nghĩ của tôi một lần vợ tôi đã bảo:

- Anh cứ đâm chết bọn chó ấy đi. Em sẽ đợi anh và nuôi con tử tế!

Tôi vỗ vào lưng vợ rồi nói rằng:

- Em thật là! Bất cứ một cuộc chơi nào cũng phải tính lỗ lãi. Không lãi thì chí ít cũng phải hòa. Thử tính xem mạng “thằng chó ấy” có đáng đổi lấy mấy chục năm đi tù của anh không đã. Nếu lỗ quá thì tránh đi, “ứ chơi” nữa!

- Cứ kệ con bà nó đi. Nó sống vậy, thế nào trời cũng hại nó. Vợ tôi đồng tình.

Ở cơ quan cũ, do tôi đã đi khuất, không “gai” mắt nữa, nhưng vài lần chúng vẫn đe dọa vợ tôi, sau thấy chẳng ăn thua gì, sự việc cũng nhạt dần rồi đi vào quên lãng.

Khi tôi khoác ba-lô, khăn gói lên Công trường 74 nhận nhiệm vụ, thì được ông Nguyễn Chiến Chủ nhiệm(2) Công trường niềm nở đón tiếp. Chiều tôi sang trình diện ông Lê Bộ Phó chủ nhiệm phụ trách Kỹ thuật công trường.   

Công trường này được Bộ Giao thông thành lập năm 1974, nên gọi tắt là công trường 74, cùng với Đội Xây dựng Hồ Chí Minh của Cu-Ba do đích danh Chủ tịch Fidel Castro thành lập và cử sang giúp đỡ Việt Nam xây dựng cầu đường.

Công trường 74 đóng trên một quả đồi cạnh quả đồi Đội Xây dựng của Cu-Ba tại thị xã Xuân Mai, có nhiệm vụ làm mới con đường từ Xuân Mai đến Ba Vì dài trên 30 ki-lô-mét và 13 chiếc cầu nhỏ và trung nằm trên con đường ấy.

Sau này tôi còn biết thêm ông Lê Bộ là con út bà vợ hai một nhà Giáo dục lớn và là nhà Biên khảo Việt Nam có tiếng của nước ta.    

Ông luôn đĩnh đạc, trên tay không mấy khi rời quyển từ điển Anh-Việt Việt-Anh dày xấp xỉ 2000 trang, nặng trịch. Tất cả mọi người đều kính nể sự “uyên bác” của ông và đều gọi ông là nhà học giả. Chẳng cứ tôi, mà ai cũng quan niệm chỉ những học giả mới có chiều dày kiến thức đến hai nghìn trang như quyển từ điển ấy!

Mấy tủ hồ sơ lớn chật cứng tài liệu kỹ thuật bằng chữ Tây Ban Nha. Vì thế quyển từ điển dày kia chẳng có tác dụng mấy ngoài cái việc làm hoàn chỉnh thêm cho “bức chân dung học giả” được toát lên ở ông.

Mãi sau ông biết tôi cũng có biết tiếng Anh và nhất là sau khi tôi khai thác được tủ tài liệu đồ sộ bằng tiếng Tây Ban Nha, ông đã thân mật hỏi tôi là đã sang du học bên Tây Ban Nha à? Tôi vui vẻ trả lời vị lãnh đạo trực tiếp rằng tiếng Tây Ban Nha có nhiều phần giống tiếng Pháp, mà tiếng Pháp thì bọn học trò tuổi ông, tuổi tôi làm gì chẳng biết một ít. Từ đó ông mới thôi không cắp quyển từ điển to dày ấy nữa. Cũng may mà sau đó ông không tỏ ra giận dỗi hay thù ghét gì tôi cả.

***

Việc tôi không nhận chức vụ ở Công trường sau cũng gây ra không ít phiền toái.

Chả là lần về nhà vợ tôi phải cấp cứu vì suy tim, không kịp chạy ngay lên công trường để xin phép nghỉ được.

Tôi vội viết lá đơn xin nghỉ phép gửi Bưu điện lên cho mấy ông chỉ huy.

Hôm đón vợ về nhà, tôi vội cọc cạch đạp xe lên Xuân Mai, thì ông Phó chủ nhiệm phụ trách Kỹ thuật, “chủ nhân ông” quyển từ điển nặng trịch gần hai nghìn trang, gọi tôi vào, pha nước uống rồi đưa lá đơn xin nghỉ phép tôi viết ra cho tôi xem.

Tôi biết lỗi, vội trình bày:

- Xin lỗi chỉ huy, đáng lẽ tôi phải lên đây xin được phép rồi mới nghỉ, nhưng do hoàn cảnh ngặt quá, vợ tôi suy tim phải đi bệnh viện cấp cứu. Tôi viết đơn gửi qua Bưu điện. Thế là có lỗi, tôi xin lỗi anh.

- Tôi không nói về cái chuyện anh xin nghỉ phép lại gửi đơn qua Bưu điện. Nhưng anh thử đọc lại cái đơn anh viết xem nó thế nào?

- Có chỗ nào sai sót xin anh chỉ bảo.

- Anh định “chơi” tôi phải không?

- Sao anh lại nặng lời thế ạ?

- Anh viết cái đơn xin nghỉ phép mà lại để tên tôi và tên thằng Đoàn cùng chỗ.

- Ơ hay, anh là chỉ huy tối cao về kỹ thuật ở công trường, còn anh Trần Đoàn là trưởng phòng Kỹ thuật. Chả nhẽ chỉ là một lá đơn xin nghỉ phép, có hai anh lãnh đạo, tôi lại viết thành hai lá. Vả lại trong đơn tôi đã xếp anh phía trên đấy thôi ạ!

- Nhưng thằng Đoàn chỉ là Trung cấp.

- Trung cấp, nhưng anh Đoàn vẫn là trưởng phòng tôi.

- Anh coi tôi ngang như thằng Đoàn!

- Anh là anh, còn anh Đoàn là anh Đoàn, về tuổi tác và chức vụ anh đều hơn anh Đoàn. Mà sao anh lại hỏi tôi thế? Hay trong lá đơn này có chỗ tôi viết sai chính tả?

- Tôi cũng chẳng hiểu sao khi Tổ chức bố trí anh là Phó Chủ nhiệm công trường anh nhất định không nhận, để bây giờ anh phải viết đơn xin phép một thằng Trưởng phòng mới học trung cấp?

- Về việc này tôi đã báo cáo với Đảng ủy Công trường rồi, mong anh hiểu cho.

- Nói vậy thôi, chứ cùng học Bách khoa, lại “xêm, xêm”(2) tuổi nhau, tôi với anh vẫn là bạn mà.

- Tôi chưa bao giờ coi anh là bạn.

- Thế anh coi tôi là gì?

- Anh là Phó Chủ nhiệm Công trường. Anh là cấp trên của tôi.

- Cấp trên cũng có thể là bạn chứ!

- Chưa bao giờ.

- Tại sao?

- Tôi thấy tôi không xứng đáng!

***

Tuyến Xuân Mai Hà Nội cách nhau có gần ba mươi ki-lô-mét nên có xe Buýt nhưng dù còn đang trai trẻ, rất khỏe mạnh cũng không thể chen lên xe nổi. Vì các anh Bộ đội và các anh Công an đang học trên Xuân Mai cũng “phải” về Hà Nội chơi và thăm gia đình. Mà các anh ấy thì khỏe lắm, mình không sao “sánh” được!

Một hôm tôi bị đồng chí Bí thư Đảng ủy Công trường Chu Đình Sử gọi lên Văn phòng hỏi rất gay gắt:

- Tại sao anh lại chống đối Tổ chức?

- Tôi đã làm gì để anh coi tôi là kẻ chống đối Tổ chức?

- Khi Tổ chức đã đề bạt anh là đã có cân nhắc. Tại sao khi bố trí Trưởng phòng anh đã không nhận, đến khi bố trí Phó Chủ nhiệm anh cũng từ chối. Thế là thế nào?

- Tôi mừng còn chẳng hết, làm sao lại dám phụ lòng tốt của các anh! Nhưng anh phải thông cảm giùm tôi. Có nhiều lần về đến nhà vợ tôi đã nằm bệnh viện mấy ngày rồi, con hàng xóm nuôi hộ. Hậu phương tôi như thế thì tôi phấn đấu làm sao được. Phấn đấu để làm gì? Làm thế nào để xứng đáng với sự đề bạt của tổ chức. Anh cũng biết tuần nào tôi cũng đạp xe về Hà Nội, mặc dù sáng thứ hai lại phải đạp xe lên.

- Đến giờ tôi mới hiểu vì sao tuần nào thứ bảy anh cũng về sớm và sáng thứ hai đều lên muộn!

Dù đó là câu trách móc, nhưng giọng “đồng chí” bí thư đã dịu đi nhiều.

- Vì sao anh lại biết rõ thế ạ? Tôi hỏi lại.

- Anh phải hiểu rằng nhất cử nhất động của anh chúng tôi đều biết rất rõ.

- Nhưng việc cực quan trọng đối với tôi là gia đình thì anh lại không nắm được!

- Tôi rất quý anh. Muốn cùng anh kết nghĩa anh em. Anh thấy thế nào?

- Tôi không dám nhận lời.

- Vi sao?

- Tôi xét thấy không xứng đáng với sự trong sáng của anh!

- Ừ! Thôi ta sẽ nói đến vấn đề này dịp khác vậy!

                                                                                                                           Hà Nội, 2015.

(1)                     Đập kiểu mái nhà: Barrage en toit (tiếng Pháp)

(2)                     Chủ nhiệm: Từ cũ, tương đương với Giám đốc

Cầu Long Biên - 1940

Cháu gái lấy chồng

Cháu gái lấy chồng

Xuống nước

Tôi vừa tắm xong, về phòng mặc cái áo chuẩn bị đi ăn cơm. Mở cửa vào thì đã thấy ông Gị ngồi trong phòng tự lúc nào.

Ông Gị là Viện phó phụ trách Kỹ thuật Viện Thiết kế Bộ GTVT. Cơ quan cũ mà tôi đã công tác gần hai chục năm và là Đồng Chủ nhiệm đồ án Cầu Quả trên tuyến Xuân Mai Ba Vì.

Tuyến Xuân Mai Ba Vì dài trên ba mươi ki-lô-mét có mười lăm cầu nhỏ đến cầu trung nằm rải đều trên toàn tuyến. Toàn bộ các công trình cầu và đường đều được Cu Ba thiết kế từ những năm 1970 của thế kỷ trước.

Cu Ba là một đất nước nằm ở vùng Đảo Ca-ri-bê giữa biển Ca-ri-bê và Bắc Đại Tây dương, cách Key West, Florida của Mỹ 150 km về phía Tây. [Diện tích hơn: 110 km vuông có hơn mười một triệu dân chủ yếu là là người da màu (51%) và da đen có đến (11%)].

Cầu Quả được hai kỹ sư bà Elsa và ông Gị đồng chủ nhiệm thiết kế.

Đơn vị thi công là Đội Xây dựng Hồ Chí Minh của Cu Ba, còn Công trường 74 của Việt Nam là đơn vị giám sát.

Đội Xây dựng Hồ Chí Minh đóng trên một quả đồi ở ngay thị trấn Xuân Mai cạnh con sông Bùi. Còn Công trường 74  đóng quân ở quả đồi bên cạnh.

Do ở sát cạnh Mỹ nên văn hóa, giáo dục và mọi tập quán của Cu Ba rất Mỹ.

Bà kỹ sư Elsa còn trẻ, mới khoảng ba mươi, da trắng, cao to, cỡ phải chín chục ký. Bà thường vận áo thun, quần Jean bó sát người. Mỗi khi hứng trí lên bà thường bá cổ ông Chuẩn phó chỉ huy công tường và tôi mà đu lên. Ông phó chỉ huy còn to con chịu được, chứ tôi lần nào cũng khuỵu xuống làm bà ta thích thú cười rú lên.

Xong cái trò đu cổ, bà ta bèn móc trong túi quần bó sát bẹn lấy ra mấy cái kẹo trứng chim xanh đỏ, cái thì cho vào mồm ăn cái thì nhét vào mồm bọn tôi, mà không há mồm ra cũng không được với bà ta.

***

Cầu Quả bắt đầu thi công, đang ở giai đoạn đóng cọc mố thì phải dừng lại vì gặp sự cố. Đúng lúc ấy bà Elsa lại phải về nước chữa bệnh rối loạn kinh nguyệt, một tháng hành kinh đến ba lần do múi giờ chênh lệch và khí hậu thay đổi.

Ông kỹ sư mới, ông Micheal gốc Ăng-lô-xắc-xông(1), người sang thay thế cho bà Elsa, luôn tự hào về nguồn gốc của mình. Ông đã phát biểu trong một buổi họp cỡ Nhà nước:

- Tôi là một kỹ sư có kinh nghiệm, được đào tạo chính quy, tôi mong các ông hãy tin tưởng vào những ý kiến sau đây của tôi. Trong trường Đại học La Habana tôi là thày giáo của kỹ sư Elsa. Nói rồi ông đi phát cho mỗi người ngồi họp một tập tính toán mà ông đã kỳ công chuẩn bị từ mấy ngày trước.

Một lúc sau ông nói thêm:

- Các ông được giáo dục theo kiểu Nga, học và thiết kế theo quy trình của Nga. Còn Cu Ba chúng tôi được học kiểu Mỹ và thiết kế theo quy trình của Mỹ, vì thế khi tính toán số liệu không thể giống nhau được.

Có người hỏi lại:

- Thưa ông kỹ sư, quy trình nào cũng vậy, Mỹ hay Nga thì cũng phải thiết kế sao cho công trình an toàn để phương tiện đi lại mà không gây ra sự cố hay sập đổ.

- Tất nhiên!

- Xin hỏi ông mố của chiếc cầu này, tính toán chịu được bao nhiêu tấn.

- Một nghìn tấn.

- Theo đồ án thiết kế thì móng mố được đóng ba mươi chiếc cọc Bê-tông cốt thép tiết diện 30x30cm. Vậy tính nhanh thì mỗi cọc chịu được khoảng gần ba nhăm tấn.

- Chúng tôi đã thiết kế để khi đóng đến độ sâu thiết kế cọc chịu được đến năm mươi tấn.

- Xin hỏi ông kỹ sư, độ sâu thiết kế là ở độ sâu nào?

- Sâu mười bốn mét so với mặt đất, đúng với độ sâu khi cọc chạm vào tầng sỏi sạn. Vì thế chúng tôi mới cho đúc cọc dài mười lăm mét.

- Nhưng đơn vị thi công cho nối hai cọc lại, chiều dài đã lên tới ba mươi mét mà đóng vẫn không thấy chối!

- Thế là thế nào? Đơn vị thi công đâu? Có đúng thế không?

- Đây, tôi là Nguyễn Hải Thoại chủ nhiệm Đội cầu 14. Đúng như ông kỹ sư trưởng Việt Nam vừa nói, chúng tôi đã cho nối hai cọc lại mà vẫn không thấy chối.

- Thế thì cho đúc cọc dài hơn!

- Thế hơn trăm cọc dài mười lăm mét đã được đúc theo lệnh của các ông, đang nằm trên bãi cọc mà hôm qua ông vừa kiểm tra dùng để làm gì? Bỏ đi à? Ai sẽ chịu chi phí cho những cọc bỏ đi này?   

- Việc sai sót này do Khảo sát Địa chất đã cung cấp số liệu không chính xác cho bên thiết kế. Bên Khảo sát Địa chất phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại!

 Bên Kháo sát Địa chất lập tức giãy lên như “kiến đốt dái” phát biểu không còn kiêng nể gì nữa:

- Này ông kỹ sư gốc Anh kia, ông nên nhớ là sau khi khoan kiểm tra lại lần thứ hai, theo yêu cầu của chủ nhiệm đồ án là bà Elsa và ông Đỗ Văn Gị. Tài liệu vừa mới in ra đang nằm trong tay ông một bộ đấy.

Các số liệu giữa lần khoan thứ nhất và lần kiểm tra này hoàn toàn trùng khớp. Vậy ông nói do khoan thăm dò Địa chất sai thì sai ở chỗ nào?!

- Nếu vậy các ông cứ cho đóng toàn bộ chỗ cọc đã đúc dài mười lăm mét rồi cho đổ bệ coc như đồ án đã thiết kế là được.

- Được là được thế nào? Cọc đóng sâu ba mươi mét mà khi đặt đầu búa đóng cọc DJ.2 nặng chưa đầy sáu trăm ki-lô-gam lên đầu, cọc vẫn lún. Thế thì ba mươi cọc dài mười lăm mét làm sao để chịu được hơn một nghìn tấn như thiết kế?! Một người học chưa qua Tiểu học cũng có thể hiểu ra điều này.

Ông Micheal sững lại, chợt tái mặt và rồi ông đi thu lại các bản tính ông đã phát cho mọi người lúc đầu cuộc họp.

Hôm sau ông lên máy bay về nước. Bà Elsa thì chưa khỏi bệnh. Ở đây chỉ còn lại một mình đồng chủ nhiệm Đỗ Văn Gị.

Vì thế tôi mới gặp ông Gị ở công trường. Sau hơn ba năm sang Cu Ba để cùng bà Elsa thiết kế cầu Quả về đến nhà ông được Bộ Giao Thông Vận Tải đề bạt lên chức Viện phó Viện Thiết Kế.

Thiết kế sai làm đổ công trình, thì “me-xừ” này “có nhiều kinh nghiệm rồi”. Bởi dù ông được đào tạo ở trường chính quy hẳn hoi, nhưng ông không chịu nghe cái mà các thày giáo truyền đạt, có lẽ trong giờ học ông ngồi tơ tưởng đến mấy cô gái thường õng ẹo đi lại quanh ký túc xá, chứ những con số không làm ông bận tâm mấy.

Khi ra trường được ít lâu ông được giao thiết kế mấy cầu nhỏ, đó là cầu Vằng cầu Hổ ở Thanh Hóa. Ông cũng thiết kế “lộn tùng phèo”. Cầu đổ, trước sự luận tội của tòa án, ông đã thân thẩn "giãi bày":

- Tôi xin nhận là tôi thiết kế sai. Cầu đổ. Tôi có lỗi. Nhưng do trình độ còn hạn chế, nên tôi mong nhà nước cho tôi được đi đào tạo thêm ở nước ngoài.

Mọi người có mặt trong phiên tòa ấy cười ồ cả lên. Nhưng cấp trên lại rất cảm động với anh kỹ sư trẻ có dũng khí nhận lỗi và lời đề nghị rất chân thành như những lời nói tận đáy lòng của một công dân gương mẫu và cũng có vẻ như hơi “hâm hấp” ấy.

Và nào ai có thể ngờ rằng sau đó anh ta được đi đào tạo ở Liên-xô mấy năm thật.

Khi về nước anh ta được đề bạt lên trưởng phòng Cầu Bộ và đến năm 1969-1970 anh ta lại được cử đi Cu Ba để thiết kế cùng Bạn cầu Quả trên tuyến Xuân Mai Ba Vì.

Chả hiểu trình độ của mấy “xừ” kỹ sư Cu Ba được đào tạo theo quy cách của Mỹ, lại áp dụng quy trình Mỹ này ở cái “khẩng” nào mà “siêu” vậy!

Còn “đồng chí” Viện phó Gị thì khỏi phải bàn. Vụ cầu Vằng, cầu Hổ bị đổ “lộn tùng phèo” trong thâm tâm chưa làm cho đồng chí “lưu tâm” mấy, vả lại cái “mốc” mà đồng chí cố gắng leo lên để “cống hiến” cho cách mạng, đến đây coi như cũng đã “viên mãn” lắm rồi. Có cố cũng chẳng lên cao hơn được nữa!

Với lại những thú vui trong các hộp đêm ở La Habana đã làm cho đồng chí không còn thời gian đâu để nghĩ đến cây cầu với những thứ liên quan đến nó nữa. Những ký ức sau đợt sang “công tác” Cu Ba mà đồng chí mang về “để chia sẻ” với các đồng nghiệp ở nhà là những hình ảnh của những đường cong tuyệt mỹ và những sự “đụng chạm” đã làm cho người ta có cảm giác ấm áp hơn nhiều so với khi phải tiếp xúc những chiếc cầu cứng nhắc, khô khan.

***

Câu đầu tiên ông Gị là hỏi thăm tôi. Lại vẫn cái câu mà tôi đã quen nghe từ mấy chục năm trước, lúc tôi mới tốt nghiệp về Viện, chưa có vợ.

Nhưng lần này thì “chuẩn không cần chỉnh”:

-  Chị với cháu có khỏe không?

Rồi để đỡ mất thời gian ông nói luôn:

- Chúng ta đã quen thân nhau từ lâu, mình hôm nay đến gặp cậu để mong cậu ủng hộ mình.  

- Cám ơn anh đã thăm hỏi. Chúng ta đã biết nhau từ rất lâu, nên tôi rất hiểu anh. Tất nhiên tôi sẽ ủng hộ anh, khi anh đúng. Còn khi anh chưa đúng tôi cũng không có ác ý moi móc đâu. Anh cứ yên tâm đi. 

- Nếu thế thì còn nói làm gì!

- Thế chẳng nhẽ anh lại muốn tôi ủng hộ cả cái sai của anh?

- Mong cậu nhẹ tay với những…

- Anh chẳng cần phải “giãi bày”. Tôi cũng đã hiểu cả. Với lại anh cũng thừa biết tôi chỉ là một Giám sát viên công trường, lại chưa được kết nạp đảng.

- Nhưng tiếng nói của cậu bây giờ, nhiều người nghe.

- Chính vì tôi không bao giờ nói sai, nên mới có nhiều người nghe. Nhưng anh cứ yên tâm đi. Tôi đâu có lương tâm làm hại anh cơ chứ.

                                                                                                                                                                                        Hà Nội, 2015.

(1) Ăng-lô-xăc-xông: Anglo Saxon (tiếng Pháp): người gốc Anh

                           

                                                                                                                             

Ngày cháu lấy chồng

NGÀY CHÁU LẤY CHỒNG 

Lớn khôn cháu phải lấy chồng, 

Dẫu rằng biết vậy, nhưng ông vẫn buồn.

                                      Hà Nội ngày 21/03/2015.