Tri kỷ

1.

Tôi với hắn cùng được xếp là hạng thợ nhọ đít(1), ngồi bệt xuống đất rồi. Xấp xỉ tuổi nhau. Biết nhau từ lúc còn bú mẹ. Luôn cặp kè nên bên ngoài ai cũng tưởng là hợp nhau lắm, nhưng thực tế lại hay “cắn nhau như chó với mèo”.

Bọn tôi ở chung với nhau trong một gian kho cũ mượn tạm của người quen, thành ra cũng tiện. Chủ thì đỡ mất tiền thuê người trông kho, mình lại không tốn tiền thuê chỗ ở, tháng tháng cũng tiết kiệm được ít tiền tiêu vặt.

Ăn cùng mâm, ngủ cùng giường nhưng nghĩ ngợi thì chẳng mấy khi giống nhau. Các cụ thì hay nói chữ theo kiểu của mấy ông đồ gàn là “đồng sàng dị mộng”(2). Nhưng rồi đâu cũng vào đấy, bởi có việc gì to tát đâu mà xảy ra xung đột cơ chứ!

Công việc, ăn ở thì ngày nào cũng như ngày nào, đến nỗi gặp nhau không buồn nhìn, nhưng vắng nhau lại thấy thiêu thiếu!

Hắn đã đoảng lại vô tâm, tôi thì hay soi mói rồi suy diễn.

Có lắm cái chúng tôi vặc nhau chỉ vì những chuyện không đâu:

- Làm đéo gì mà cứ rình mò đằng sau người ta như thằng ăn trộm thế?

- Không rình thì làm sao biết cậu đang định giở trò gì!

- Đồ cám hấp! Thế cậu biết tớ đang định giở trò gì?  

- Chẳng làm cái đéo gì sất!

2.

Sáng sớm hôm ấy hắn lảng ra chợ mua bánh cuốn về ăn. Lúc hắn bảo tôi ra ăn. Vì không bảo trước nên tự ái tôi nói:

- Tớ không ăn.

- Sao không ăn?

- Không ăn tức là không ăn!

- Không ăn thật à? Thế thích ăn cái gì?

- Bánh đúc!

- Mai mua bánh đúc.

Hỏi thế rồi hắn ngồi tem tẻm một mình đánh hết gần nửa cân bánh cuốn và hai lạng chả béo ngậy. Hắn nhơn nhơn tự đắc, nhưng sau đó có vẻ đầy đầy, cứ ợ lên, ợ xuống, thỉnh thoảng lại liếc trộm về phía tôi như muốn nói gì đấy nhưng thấy tôi thờ ơ, nên cuối cùng hắn cũng không hỏi nữa. Đến trưa tôi nấu cơm có canh chua là món hắn thích nhất thế mà khi gọi ra ăn, hắn chẳng nói, chẳng rằng ra đầu ngõ, ngồi xổm xem trẻ con đánh đáo.

Mãi tối, hắn mua mấy củ khoai luộc về bảo tôi ăn.

Tôi làm bộ vô tình:

- Bỏ cơm chiều, tối lại mua khoai về ăn là sao?

- Thích thế!

- Này, mai cậu lại mua bánh cuốn về, tớ sẽ pha nước chấm thật ngon có cả rau thơm Láng nhớ! Tôi tảng lờ.

- Muốn ăn thì mua mà ăn một mình!

- Sao thế!

- Chả sao với giăng gì sất!

3. 

Đêm qua đã khuya đi đâu về, hắn gọi toáng lên từ ngoài ngõ là nhà có khách.

Tôi dậy thì thấy vợ hắn từ quê ra thăm. Tay xách, nách mang, dưa cà, khoai gạo và cả hai đứa con nhỏ, đứa lẫm chẫm đi, đứa còn ẵm ngửa.

Hắn thì vui ra mặt, đon đả, tíu tít đun nước pha chè.

Tôi uống với vợ chồng hắn chén nước, ngồi một lát rồi biết là chẳng còn cách nào khác, phải tìm chỗ mà ngủ để nhường cho gia đình hắn gian kho nhỏ với cái phản nhỡ độc nhất.

Hắn có vẻ ái ngại hỏi lấy lệ:

- Đi đâu đấy, bây giờ đã khuya rồi?

- Khuya cũng phải đi chứ biết làm sao?

- Ừ thôi, thông cảm nhé!

Sáng sau hắn ra sân thấy tôi nằm trên bãi cỏ tít ngoài ngõ, đầu gối lên gốc cây xà cừ.

Hắn cởi áo đắp lên người tôi. Tôi lờ đi như không biết.

4.

Hắn làm phụ nề trong một công trường xây dựng, ở đấy có tay tổ trưởng đã đểu, hay quịt tiền công thợ lại dâm dê, cứ sểnh ra một cái là lại rình nhìn trộm mấy đứa con gái tắm chuồng trong con mương gần đấy. Hôm bị bọn nó phát hiện, đuổi đánh. Chẳng hiểu mô-tê răng-rứa gỉ, hắn cũng cứ phăm phăm xông ra can gián. Bị nửa viên gạch vào đầu, máu me lênh láng, nhưng vẫn cố nghển cổ lên cãi:

- Sao lại vô lý thế! Nó nhìn thì có mòn tí nào của chúng mày không?

- Thế nếu vợ cậu tắm có đứa nhìn trộm thì sao?

- Đập cho què luôn!

- Thế thì chỉ của mình mới giữ à?

- Tất nhiên!

- Chả trách vỡ đầu cũng phải!

5.

Một chiều khi tôi đi làm mãi tận làng bên về hơi muộn, tới nhà thì thấy có một bà lão ăn mày đang ngồi ăn cơm cùng hắn.

Tôi hỏi:

- Quen à?

- Không.

- Thế làm sao lại đưa về đây?

- Thấy đi xin ăn mà nói không ra hơi. Hỏi mới biết là hơn hai ngày rồi không có miếng gì vào bụng.

- Đêm nay để bà ấy ngủ ở đâu?

- Trên phản chứ còn đâu nữa! Tớ mới cậu nằm ngoài hiên, đã có mấy vỏ bao xi-măng tớ mang ở công trường về.

Tôi nhìn hắn hơi ngỡ ngàng, nhưng trong lòng thì chấp nhận.

- OK!

Sau đó hắn bàn bạc với tôi hay là để bà lão ở lại đi chợ nấu cơm cho hai thằng!? Mình chỉ việc đi làm về tắm táp xong là đã có cơm ăn, chẳng sướng hơn hay sao?! Tôi đồng ý ngay. Nhưng còn chỗ ở cho bà lão thì loay hoay mãi mới giải quyết được.

Thời gian sau mới biết bà ta ở ngay làng bên, chẳng may gặp cảnh về già còn bất hạnh, có thằng con mất dạy nghiện hút, lấy vợ rồi đuổi mẹ đi ăn mày.

Hắn cay lắm, tìm sang nhà bà lão gây sự bị vợ chồng thằng mất dạy kia đánh cho một trận nhừ tử.

Tôi đùa hắn:

- Tưởng thời Séc-văng-tét mới có Đôn-ki-hô-tê(3), thế mà không ngờ Đôn-ki-hô-tê lại ở cùng mình, ăn cùng mình, ngủ cùng với mình đấy!?

6.

- Ngoài xóm có người khoán làm vệ sinh vườn tược cả cái trang trại rộng lắm.

Hắn về rủ tôi cùng làm. Tôi đồng ý, hắn nói luôn:

- Tớ tìm ra việc, cậu phải trả thù lao và chênh lệch.

-  Được rồi, thế bao giờ làm?

-  Ngay ngày mai.

- Thù lao 10% cộng chênh lệch 10% nữa, tức là tổng tiền có bao nhiêu, tớ 60% còn cậu 40%.

-  Tức là cậu gấp rưỡi tớ?

-  Ờ, đúng rồi!

-  Ăn đéo gì mà ăm lắm thế?

-  Có làm không, để gọi thằng khác!

-  Đéo làm!

-  Thế rút xuống còn 45% - 55% được chưa?

-  Rồi.

7.

Bình thường hắn ăn khỏe, làm không khỏe hơn tôi là mấy, nhưng cũng chẳng yếu hơn nhiều. Được cái chịu khó, chăm đi chợ, nấu ăn, phải cái hay ăn quà vặt ngoài hàng. Có lần có người quen đến chơi giữa chừng, tôi thấy hắn đã đi chợ từ sáng rồi, sợ thiếu thức ăn, nên đi ra định mua thêm cái gì đó, thì thấy hắn đang ngồi ở hàng bánh đúc, đánh tem tẻm hết ba, bốn tấm ngon lành. Tôi bảo mua thêm cái gì đó để đãi khách, hắn gật đầu rồi vẫn ngồi ăn tì tì.

Tôi nói:

- Ăn nhiều thế thì tí nữa ăn làm sao được cơm?

- Không thành vấn đề (In ni a pa đờ Prô-blem)(4) - Hắn quen mồm thêm cả tiếng Pháp vào. Làm tôi chợt nhớ ra là hắn đã tốt nghiệp Trung học Giao thông từ hai chục năm trước. Lúc hắn mới mười chín tuổi đã được đề bạt là Phó ty Giao thông. Một hôm hắn nóng tiết đánh ông Trưởng ty một bạt tai rõ đau, chỉ vì ông này đã bắt nạt một nhân viên cấp dưới, rồi phủi quần bỏ ra bên ngoài làm tự do, can ngăn kiểu gì cũng không được.  

Nghĩ đến đó vừa thấy là lạ, vừa nể nể thành ra ít để ý đến nhược điểm của hắn nữa. Vì vậy chúng tôi vẫn là một đôi tuy không hoàn hảo, cũng vẫn là một đôi gắn bó hơn hai chục năm rồi!

Làm gì cũng cùng, ăn ở cũng cùng, tuy thi thoảng cũng hục hặc tí chút.

8.

Chuyện cũ kể lại, hắn tát lão trưởng ty, rồi phủi đít quần bỏ về, thì lúc ấy cán bộ kỹ thuật còn ít lắm, còn quí lắm. Cụ Giám đốc Nha Giao thông Bắc Việt, Đảng viên Quốc dân đảng duy nhất có chân trong Quốc hội từ khi nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mới được thành lập năm 1946, mới phải lọ mọ đến nhà mắng cho hắn một mẻ, rồi bảo:

- Bây giờ anh có hai lựa chọn:

a-     Một là đi tù vì tội hành hung cấp trên và tự ý bỏ việc nhà nước.

b-    Hai là trở về cơ quan đi làm ngay ngày mai!

Tất nhiên là hắn chọn cách thứ hai. Người ta phải đổi “xừ” trưởng ty cũ đi chỗ khác cho êm chuyện. Vì vậy khi về hưu, lương hắn khá cao, người ta luôn lấy cái mốc cao nhất trong thời gian công tác để tính lương hưu, mà bét ra hắn cũng đã từng là Phó trưởng ty, chứ có phải cứt đâu. Thằng em tôi tốt nghiệp Bách khoa mười năm trước mà lương chỉ bằng già nửa lương hắn. Tuy lương hưu cao so với người khác thế vẫn không đủ nuôi vợ con, nên hắn phải tìm việc làm thêm.

Ngoài cái kỹ thuật làm ở bàn giấy, hắn chỉ còn biết mỗi việc là đi làm phụ vữa.

Bình thường hắn là người phóng khoáng, ăn hôm nay không lo đến ngày mai. Nhưng khi hết tiền cũng vẫn đàng hoàng chứ không sút mút như người khác.

Hôm nọ, có người từ quê ra thăm, hắn dám sang hàng xóm vay tiền mua đồ ăn hết phăng cả tháng lương. Mấy hôm sau thấy tôi đi làm xa về, hắn mừng lôi chai rượu ra, rồi lục tung cả chạn vẫn không còn có cái gì đáng đem ra làm mồi nhắm. Lúc sau hắn cười hề hề bê bát tôm rang ra cùng ngồi nhâm nhi với nhau.

Thấy cái cung cách ấy nó vừa “chân chất nhà quê”, lại vừa đáng yêu thế nào ấy.

9.

Năm trước có ông anh rể hắn đã từng làm Tỉnh trưởng một tỉnh cỡ trung ở Miền Nam thời Việt Nam Cộng hòa từ Mỹ về thăm. Ông ta mở va-li quần áo ra bảo hắn lấy mấy bộ mà dùng, hắn lắc đầu từ chối, nói là làm lao động dùng quần áo này không tiện. Sau ông ta cứ nài nỉ mãi, hắn nhặt một bộ, mà chiếc áo sơ-mi có đôi khuy măng-sét(5) mạ vàng long lanh rất đẹp.

Lúc ông ta về, tôi bảo:

- Đem bộ khuy này ra hàng vàng mà bán chắc được khá tiền!

Hắn cười bảo:

- Đồ nhựa mạ thì hàng may nó cũng đấm thèm vào, nói chi đến hàng vàng!

- Nhựa mạ à? Tôi ngạc nhiên hỏi.

- Cầm lên xem thì biết! Tớ nể lấy một bộ cho ông ấy đỡ nghĩ, cứ mời mọc nhiệt tình mãi, phiền!

- Thì ra vậy!  

10.

Hôm rồi tôi bị cúm rất nặng, gần như mê man, bất tỉnh. Hắn chạy đôn, chạy đáo chăm sóc làm tôi thấy thật cảm động. Mấy hôm sau đã đỡ mệt tôi mới được bà lão giúp nấu cơm cho biết là hắn đã phải vay mượn khắp nơi mua thuốc men và cái ăn bồi dưỡng cho tôi.

Thế mà lúc tinh tỉnh tôi nói lời cám ơn, không ngờ hắn nổi cáu mắng nhiếc không tiếc lời.

Thật đúng câu:

“Ai ơi, mật ngọt chết ruồi, những nơi cay đắng là nơi thật thà”.

Các cụ cũng có nói: “Bán anh em xa, mua láng giềng gần” cấm có sai bao giờ!

  Hà Nội, 2018.

(1)   Nhọ đít: Làm tự do, không có nghề chuyên môn, gặp gì làm nấy.

(2)   Đồng sàng dị mộng: nghĩa đen là ngủ chung giường, nhưng làm mộng khác nhau. Bên ngoài có vẻ gắn bó, nhưng tâm tư chí hướng khác nhau.

(3) Đôn-ki-hô-tê: Don Quijote (tiếng Tây Ban Nha: Don Quijote de la Mancha / Don Quijote xứ Mancha là tiểu thuyết của văn sĩ Miguel de Cervantes Saavedra (1547-1616).   

(4)   In ni a pa đờ prô-blem: Il n’y a pas de problème: không vấn đề gì (tiếng Pháp).

(5)   Măng-sét: Tay áo sơ-mi loại sang – Manchette (tiếng Pháp)