Thằng em kết nghĩa

Sau khi tốt nghiệp Bách Khoa năm 1965, tôi được phân về Viện Thiết kế Giao thông, rồi về phòng Cầu - tổ Hùng Đen.

Đúng đợt này đế quốc Mỹ đánh hạn chế mà chủ yếu là đánh vào cầu đường hòng làm tắc mạch máu giao thông từ Miền Bắc chi viện vũ khí và lương thực vào Miền Nam đánh Mỹ.

Lúc ấy còn trẻ lắm, nên hầu hết bọn tôi đều mong được mang kiến thức vừa học trong trường ra áp dụng vào thực tế, ai cũng đều háo hức muốn đi hiện trường. Cuối cùng tôi cũng được đi đảm bảo giao thông trong Khu Tư, cái nút thắt cổ chai của đường giao thông Bắc Nam. Đấy là cái túi chứa bom của Mỹ ném xuống mảnh đất nhỏ bé và cằn cỗi này. Số lượng bom chỉ trong vài tháng đã bằng cả mười năm chúng ném xuống Miền Bắc. Đất bị cày xới lên bằng nhiều đợt ném đi, ném lại với đủ các loại bom, đủ các kiểu oanh kích(1) từ rải thảm đến tập trung hủy diệt. Đi bộ chân thường cũng tụt xuống hơn mười phân do đất tơi xốp hơn cả đất trồng rau Húng thơm ở Láng.

Cái sống, cái chết chỉ cách nhau gang tấc, nên gặp nhau thì chỉ cần nghe nói giọng Bắc là đã thấy thân nhau như người nhà.

Còn nhớ lần đang làm cầu tại Khe Ve ở Quảng Bình. Sáng ấy, cậu Thọ kỹ sư trẻ người Hàng Bạc, cán bộ bên Cục Quản Lý Đường Bộ, vào công tác cùng đợt với tôi bảo anh em:

-   Sáng nay tao thấy thèm thịt gà quá, thằng nào đi mua con gà về nấu cháo ăn đi.

-   Mày sắp được thay ca rồi, cố nhịn về Hà Nội hãy ăn, gà vừa rẻ, vừa ngon!

-   Cứ cố nhịn, tí nữa ra cầu, xơi bom thì sao kịp về Hà Nội ăn thịt gà nữa!

-   Mày chỉ nói gở! Thôi để tao hỏi chị hàng xóm mua một con vậy.

Nào ai ngờ sau bữa cháo gà ấy, lúc ra giám sát vị trí cầu ngoài hiện trường, Thọ đã hứng trọn một quả bom bi “cả cái”(2) đúng đầu, khi đã kịp chạy ra khỏi bãi bom tọa độ B52 và cũng đã kịp nhảy xuống một hố cá nhân đào sẵn bên đường.

Hôm vợ Thọ ẵm đứa con trai đầu lòng mới chín tháng tuổi từ Hà Nội vào an táng chồng, cảnh tượng thê thảm ấy đã làm cho tất cả anh em chúng tôi và dân địa phương, chảy nước mắt xót thương.

***

Lần này tôi cũng lại đi công tác đảm bảo giao thông trong Khu Tư. Chỉ khác là có thêm một cậu kỹ sư mới tốt nghiệp về thực tập. Đó là Nguyễn Luân, một chàng trai quê Nam Đàn, trẻ hơn tôi năm, sáu tuổi, nhanh nhẹn, tháo vát.

Hai anh em tôi làm chung một công trình, vừa tiện kèm cặp, vừa tiện giúp đỡ nhau, lại vui nữa. Tất nhiên là ăn chung nồi, ngủ chung chiếu, nên chỉ sau có ít ngày chúng tôi đã hiểu nhau và rất thân nhau.

Trưa ấy Luân suýt chết do trận bom rải thảm bất ngờ, mà bên Phòng không Không quân không kịp báo động. Chiều ấy khi đi hiện trường về, Luân vừa khóc vừa nói cho tôi biết là trước khi đi công tác cậu ta đã được Tổ chức giao nhiệm vụ theo dõi tôi. Trên cho rằng tôi là một kẻ “khó bảo” cần theo dõi từng bước đi, từng việc làm và phải báo cáo thường xuyên.   

Cậu ta còn giở cả Chứng minh thư nhân dân và cả một Chứng minh thư đỏ của Công An với chức vụ Trung úy, cho tôi xem nữa. Lương tôi bấy giờ, ra trường đã mười năm chỉ ngang với lương Thiếu úy. Tôi mới nhớ lại toàn bộ câu chuyện cũ, lúc tôi mới ra trường cũng đã được bên An Ninh có ý định đào tạo thành một người như cậu Luân.

Tôi hỏi cậu ta là lần này về sẽ báo cáo với Tổ chức thế nào?

Cậu ta chùi nước mắt nói:

-   Trưa qua không có anh kịp lật vội em từ trên võng xuống hầm thì chỉ tích tắc thôi em đã chết rồi. Đây này, cái võng em nằm lúc ấy đã bị năm, sáu viên bi xuyên thủng.  

Trong tuyến lửa, dưới gầm giường, gầm ghế ngồi hay dưới võng đều đào hầm sẵn, đề phòng trường hợp bị ném bom bất ngờ. Không gian đang yên lặng mà nghe thấy xòe xòe, là bom đang rơi rất gần chỗ ta. Tiếp sau đó nghe thấy tiếng bục rõ to là bom bi(3) mẹ đã nổ văng ra một lúc hơn 300 quả bom bi con, mỗi quả bom bi con chỉ bằng quả dứa thau tháu, đường kính từ 50-75mm chứa 350 viên bi nhỏ như bi moay-ơ(4) trước xe đạp. Bom bi con nổ, bi sẽ văng rào rào ra như vòi sen tưới cây khắp mọi nơi, tầm sát thương tới 15 mét.

Tôi biết có một anh chỉ bị một viên bi nhỏ vào bụng mà khiêng vào trạm xá đã tử vong vì chảy máu trong không cầm được.

Tôi cười bảo Luân:

-   Không may nếu cậu chết thật, lúc đó chắc chắn Tổ chức sẽ nghi là tớ đã để cho Đế quốc Mỹ sát hại cậu rồi!?  

Luân nói như khẳng định:

-   Từ giờ thằng nào nói xấu anh trước mặt em, em sẽ tọng cho vỡ mõm!

***

Thời gian sau đó, xong cầu, hai anh em trở lại cơ quan làm việc. Chả biết việc báo cáo, báo cầy của Luân với Tổ chức như thế nào mà sau đó vài tháng cậu ta bị chuyển hẳn công tác vào Ty Giao thông Hà Tĩnh.

Hôm chia tay cậu ta cứ bịn rịn mãi. Nắm chặt tay tôi, Luân ngập ngừng mãi mới nói với tôi một câu:

-   Anh ở lại hãy cẩn thận!

-   Cậu đi nhận công tác mới may mắn! Tôi cười nói để lấp liếm sự bịn rịn.

-   Em có một nguyện vọng muốn nói với anh trước lúc lên đường!

-   Nói đi! Có gì mà cứ ngập ngừng mãi thế!

-   Anh, anh à em muốn nhận anh làm anh kết nghĩa!?

-   Hả! Hả, sao cậu lại có ý nghĩ lẩn thẩn thế?

-   Anh! Anh nghĩ em là một kẻ đáng khinh lắm sao?

-   Không phải thế! Mà là tớ thấy làm như vậy rất bất lợi cho cậu!

-   Lợi, hại cái gì, em chưa hiểu?! 

-   Tớ chả phải là một kẻ cấp trên không ưa, luôn nghi ngờ, phải cử người để mắt đề phòng thường xuyên là gì?!

-   Ở với nhau sáu, bảy tháng, làm gì em chẳng rõ về anh. Anh quên là em đã được huấn luyện đủ tiêu chuẩn đứng trong hàng ngũ Béc-giê(5) à? Đối với em, anh là một người đáng nể trọng!

-   Thế à? Lại còn đáng được nể trọng nữa?

-   Anh là một kỹ sư giỏi và có trách nhiệm. Thật sự anh đáng để cho bọn chúng em gọi bằng thày. Trong cuộc sống anh giản dị, thẳng thắn, lại gần gũi với mọi người. Luôn đặt công việc lên trên hết.

-   Sao lắm ưu điểm thế! Không có khuyết điểm gì sao?

-   Anh có một nhược điểm rất không hay là nóng tính! Mà khi nóng lên thì nói năng bạt mạng không tính thiệt hơn. Như vậy chỉ tổ mang lại thiệt thòi cho mình.

-   Thôi được rồi, khen vừa vừa thôi, không mũi tớ lại nổ tung ra mất!

***

Đến lúc phải chia tay mỗi người, mỗi ngả, mà câu chuyện vẫn chưa ngã ngũ. Năm, sáu tháng sau tôi được tin Luân đã được đề bạt làm Trưởng phòng Kỹ thuật ty Giao thông Hà Tĩnh. Cậu ấy viết cho tôi một lá thư dài nói về tình hình công tác, mức độ bắn phá ngày càng ác liệt của Mỹ, mấy lần bị thương, mấy lần suýt chết

Cuối thư cậu ta vẫn nhắc đi, nhắc lại nguyện vọng muốn nhận tôi làm anh kết nghĩa.

Nhưng điều làm tôi cứ trăn trở lớn nhất là khi biết quyết định của Luân xin thôi không làm nhiệm vụ Đặc tình Kỹ thuật đầy ưu ái mà Tổ chức đã giao cho.

Cậu ta còn khoe với tôi một tin vui nữa là mới có bạn gái. Cô ấy là Thanh niên Xung phong mới mười bảy tuổi, xinh đẹp, tóc rất dài, lại cùng quê Hà Nam với tôi.

Tôi suy nghĩ thật lâu cuối cùng quyết định viết thư cho Luân, đồng ý với yêu cầu nhận anh em kết nghĩa của cậu ta, chắc rằng khi đọc thư cậu ta sẽ vui lắm.

Thư gửi đi hơn mười hôm thì tôi nhận được tin Luân hy sinh trong một trận bom hủy diệt cực kỳ ác liệt tại Khe Núng.

Tôi xin Cơ quan cho được đi Đảm bào Giao thông lần nữa vào Quảng Bình.

Tôi được cô bạn gái xinh xắn của Luân, dẫn đến nơi hy sinh cùa thằng em kết nghĩa. Vừa khóc ngặt nghẽo Xuân vừa kể:

- Anh ấy bị một quả MK81(6) nổ ngay cạnh. Bọn em nhặt nhạnh thu gom mãi cũng chỉ được khoảng hai, ba cân thịt văng tứ tung, đem xuống suối rửa sạch sẽ, cho vào một cái chóe sành chôn ở ven đồi cây cạnh suối, nơi chiều chiều anh hay ra tắm.

Đứng cạnh mộ Luân, tôi thắp hương khấn thầm với em:

-   Anh sẽ cố sống sao cho xứng đáng với em. Một tâm hồn trong sáng.

Hà Nội, 2018.

(1)   Oanh kích: Đánh phá bằng bom hoặc pháo lớn.

(2)   Cả cái: thảy đồng xu cái trúng vào lỗ trong trò chơi đánh đáo.

(3)   Bom bi: xem ghi chú phía dưới

(4)   Moay-ơ: moyeu (tiếng Pháp): Ổ trục quay – Cơ khi

(5)   Béc-giê: Giống chó Đức to lớn, rất tinh khôn, thường được sử dụng làm trinh sát trong quân sự.

(6)   MK81: bom từ trường có trọng lượng: 113 Kg do Hải quân Mỹ sử dụng.