Những mẩu chuyện cũ

Cung, Lân và tôi, hồi nhỏ đang còn học Phổ thông, thường cứ dính nhau như sam(1). Sau này học Đại học cũng vậy. Cả ba nhà, bố mẹ chúng tôi đều là dân thợ thuyền hoặc chạy chợ, nên đời sống bình dân, coi mấy thằng chúng tôi như con cái trong nhà. Chúng tôi hay sang nhà nhau ở vài, ba hôm là chuyện bình thường. Học cũng sàn sàn như nhau, sở thích lại giống nhau, thằng này thích cài này thì hai thằng kia cũng thích cái đó, nên gắn bó với nhau cho đến nay đã tám chục tuổi vẫn còn giữ được cái nếp cũ ấy. 

Hôm nào gặp nhau, ngồi ôn chuyện cũ, chúng tôi như được sống lại những ngày khi còn là mấy cậu học sinh nhỏ.

***

Hôm ấy Cung và tôi cùng gia đình Lân đang ngồi ăn cơm trưa, bỗng cụ bà hỏi cụ ông:

-   Ông này, giờ tình hình diêm thuốc lào ra sao, hả ông?

Chúng tôi cứ nghĩ các cụ đang hỏi biến động giá cả của diêm thuốc lào vì cả hai cụ đều hút thuốc lào, nên không ai để ý đến câu hỏi ấy.

Không ngờ, cụ ông ngừng ăn, thủng thẳng nói:

-   Bà bây giờ cũng quan tâm đến thời sự quá nhỉ! Người ta nói là Pa-thét Lào(2), chứ sao bà lại gọi là diêm thuốc lào!

Thế là cả mâm bật cười phun hết cả cơm ra.

Cụ thân sinh ra Lân là thợ thiếc số một của Hải Phòng. Hồi năm 1952-1953 gì đó đã gửi sản phẩm của mình đi thi tại nhà Đấu Sảo do người Pháp tổ chức được giải nhất tỉnh. Cụ bà buôn bán chè chai, đồng nát, lúc về già chỉ muối vại cà, vại dưa bán mà nuôi được cả gia đình. Hai anh em Lân đều được học hết đại học. Ông Tòng, anh Lân, là giáo viên dạy chuyên Toán nổi tiếng Hải Phòng. Lân thì tốt nghiệp Bách khoa Cầu đường từ 1965, sau có học thêm trên Đại học mà bây giờ gọi là Thạc sĩ và làm đến Phó Giám đốc Công ty Tư vấn Thiết kế Giao thông Hải Phòng.

Năm 1959, chúng tôi học lớp mười đầu tiên ở Hải Phòng, tại trường cấp ba duy nhất Ngô Quyền. Tuy học giỏi, nhưng vì bướng bỉnh nên cả ba thằng chúng tôi bị thày hiệu trưởng Nguyễn Văn Hòa “cho” trượt thi tốt nghiệp. Cả ba anh em chúng tôi đều đi làm. Cung dạy học, tôi đẩy xe than ở nhà máy Xi Măng Hải Phòng, riêng Lân vào Hợp tác xã nghề thiếc lớn nhất nhì Hải Phòng mà chúng tôi hay gọi đùa là Hợp tác xã “Phèng Phèng”, làm Phó chủ nhiệm Hợp tác xã, cũng là người có tay nghề nhất nhì ở đấy. Lúc bấy giờ dù còn trai trẻ mà nhìn vào cái lưỡi cưa do Lân cắt từ thép đề-sê(3), hàng mấy trăm răng cưa li ti đều tăm tắp, chúng tôi cũng chỉ biết cúi đầu thán phục. Năm sau chúng tôi thi tự do và đều tốt nghiệp cấp ba. năm sau nữa vừa làm vừa học lại thi đỗ vào Đại học Bách Khoa Hà Nội.

Còn nhớ lúc chúng tôi đang học năm thứ hai Đại học, gia cảnh mấy đứa quá nghèo, bố mẹ đã quá già, không còn kiếm được đồng ra, đồng vào nữa. Bố Lân ốm, phải về quê Hà Nội, chỉ thèm có ngụm chè mà mấy thằng phải xoay xở mãi mới kiếm được gói chè bồm ba hào ngoài chỗ chị Dung tôi ở Yên Phụ cho ông cụ. Nghĩ đến đây lòng tôi chua xót như có muối xát. Hôm ông cụ mất, ba anh em tôi vẫn còn đang học, đã cùng gia đình lo toan tang lễ như những đứa con trong nhà. Cảm động nhất là Cung đã kéo tôi ra trái nhà đứng khóc.

Tôi đùa nói để đỡ bùi ngùi: - “Chưa được làm con rể cụ mà đã khóc trước à?”

Chả là Lân có cô em gái út rất xinh, kém Lân ba tuổi lúc đó đang học trung cấp Mỹ thuật, nên dù Lân ít tuổi nhất trong ba đứa vẫn được gọi là Đại ca.

***

Không phải hai ông bạn tôi không có họ hàng hay người quen ở Hà Nội. Nhưng những khi Cung ở Lào, còn Lân ở Đoàn 559 về thăm nhà, rồi lại từ nhà lên đơn vị thì đều lấy chỗ tôi làm nơi tạm trú. Nhớ những sáng tinh mơ đèo bạn đến cổng Trạm Trung chuyển để về đơn vị, nhìn bạn đeo ba-lô lủi thủi đi sâu vào trong. Không lần nào tôi không cảm thấy rưng rưng, hụt hẫng như vừa bị mất đi cái gì thân thiết nhất.  

Ông Lân ở Hải Phòng lên Hà Nội học cao học hơn sáu tháng cũng đến ở chỗ tôi. Năm trước vì quá chật chội nên bố mẹ tôi đã mua rồi dọn lên khu nhà nhỏ Lắp ghép Trương Định mà dân thường gọi là “kiểu nhà chuồng chim”, nên mới có chỗ cho bạn. Vợ chồng tôi đi làm cả ngày, thằng con nhỏ gửi nhà trẻ, nên ở đây tuy có khổ hơn nhưng được cái thoải mái.   

Sự khăng khít của chúng tôi làm cho hàng xóm nghi ngờ, người thân khó chịu. Khi về Hải Phòng tôi cũng thường ở nhà bạn, làm bà Hiền chị tôi khó chịu, cay ca.

***

Cứ nhớ lại, thấy chuyện cũ ấy như mới xảy ra ngày hôm qua.

Viết đến đây lại nhớ hôm mới rồi, hai đứa kéo nhau đến nhà Lân, phởn quá đứng ngoài gọi toáng lên:

-   Đại ca, đại ca ơi!

Hai thằng tôi liền bị vợ Lân, một đảng viên mẫu mực chỉnh luôn:

-   Anh ấy có phải là người cầm đầu băng cướp nào đâu mà gọi anh ấy là Đại ca?  

Nhớ các cụ quá, nhớ cái tình thân thời thơ trẻ đã qua vô cùng.

Cung vào bộ đội rồi sau này chuyển sang Công an, về hưu với hàm Thượng tá được xếp vào hàng ngũ cán bộ trung, cao cấp trong lực lượng vũ trang cứ tưởng phải là “mặt sắt đen sì”, thế mà lại rất mau nước mắt.

Cách đây ít lâu, bà Hiền chị hai tôi, ở Hải Phòng đã hơn tám nhăm tuổi, bị ngã gãy xương đùi. Tôi ở Hà Nội về thăm chị vội quá không báo cho hai bạn. Mấy hôm sau hai ông biết tin đến thăm chị đã khóc.

Thằng cháu Hiếu con út bà Hiền nay cũng năm ba, năm tư tuổi, ở Đức gần bốn mươi năm, biết tình hình của mẹ. Nó đã gọi điện từ Đức về cho tôi, vừa kể vừa sụt sùi:

- Cậu ạ, cháu tha phương cầu thực, sang xứ người để kiếm ăn, nghe tin mẹ ốm mà không về thăm được, trong lòng vô cùng áy náy. Chị Thủy cháu có gọi điện báo các cậu đến thăm mẹ cháu. Cậu Cung, cậu Lân thương mẹ cháu mà chảy nước mắt!

Cháu tự hỏi tình bạn trên sáu mươi năm của các cậu và những giọt nước mắt ấy tiền nào có thể mua được?!

Hà Nội, 2017.

(1) Sam: Động vật chân đốt ở biển, vỏ cứng đuôi dài, nhọn. Chồng lên nhau thành đôi đực, cái mà đi.

(2) Pa-thét Lào: Lực lượng quân giải phóng của Lào.

(3) Đề-sê: Déchet (tiếng Pháp): Mảnh phế thải từ vật liệu đó. Thép thải.