Tiến sĩ Văn học Mai Thanh & “Đội Ngự” - Ghi chép

Sau bao đắn đo, trăn trở, lựa chọn cuối cùng của tôi là đem truyện đi xuất bản.

Đầu năm 2012 nhà xuất bản Hội Nhà Văn cho in tập truyện ngắn “Đội Ngự” chỉ có 30 truyện, dầy chưa đến ba trăm trang.  

Tháng 08-2012 tập “Đội Ngự” đến tay Mai Thanh, một Tiến sĩ Văn học Tốt nghiệp tại CHLB Đức.

Ông viết:

Đọc bài giới thiệu "Những người quanh ta" của Mai Thanh
          http://trithucthoidai.vn/nhung-nguoi-quanh-ta-a49625.html

"Những người quanh ta"

08-08-2012 | 04:05

Tập sách gồm 30 truyện ngắn - Ở mỗi truyện hiển thị một vài nhân vật mà ta thường gặp trong cuộc sống qua nhiều thập kỷ nay. Mỗi nhân vật có hoàn cảnh, thân phận, phẩm chất và tính cách riêng.

     Đó là đội Ngự (“Đội Ngự”, tr.5 – được lấy tên đặt cho tập sách), là lính bảo hoàng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, trong khi, cô Mai – vợ anh lại là xã đội trưởng, phụ trách đội du kích chống càn, đánh đồn rất anh dũng. Địch bắt được Mai và chúng biết rõ Mai chính là vợ của Ngự. Tên tây lai đồn trưởng gọi Ngự đến để hai vợ chồng nhận nhau, từ đó, hy vọng Mai sẽ khai báo tất cả cơ sở bí mật của ta. Mai đưa mắt làm tín hiệu cho Ngự để họ không nhận nhau là vợ chồng và khước từ mọi yêu cầu của chúng. Tên đồn trưởng đưa khẩu súng lục cho Ngự ra lệnh cho Ngự bắn chết vợ. Ngự bàng hoàng, không thi hành lệnh. Một lần nữa, Mai lại đưa mắt nhìn Ngự, như năn nỉ “anh cứ bắn em đi; ở trên trời cao kia em hiểu anh và tha thứ cho anh!”. Trong khi đó, tên đồn trưởng la hét, giục giã Ngự làm cái việc mà ai trong hoàn cảnh ấy cũng không chịu nổi. Mai lại đưa mắt nhìn Ngự như ra lệnh – một mệnh lệnh còn hiệu lực hơn cả mệnh lệnh của tên đồn trưởng. Khẩu súng trong tay Ngự khạc ra tiếng nổ. Máu từ ngực Mai bắn ra tung tóe, cô ngã gục, Ngự cũng ngã xuống theo vợ. Sau cơn bàng hoàng, Ngự nâng vợ lên, anh gục xuống, lịm đi! “Sau khi chôn cất Mai, anh chỉ còn lặng lẽ như một cái bóng. Anh không nói gì và cũng không ai dám nói gì với anh. Anh sống vật vờ, câm lặng và đôi khi thấy anh ngước lên trời như đang tìm kiếm ai ở đó” (tr.19).

      Đó là cô Lanh (“Cái vỏ”, tr. 21) góa chồng từ khi 18 tuổi, mọi đòi hỏi ham muốn dục tình bị nén lại qua lao động như trâu húc mả, khiến cho các nhà lãnh đạo, quản lý khâm phục, rồi bồi dưỡng Lanh trở thành anh hùng lao động. Khi trở thành anh hùng lao động, Lanh lên chức như diều, trong khi ham muốn dục tình không thể nguôi ngoai, nhưng lại muốn giữ mình, nên cô thầm kín quan hệ, có khi với một nam nhân viên cấp dưới, có khi với chàng trai giúp việc trong nhà. Có thai nhiều lần, nhưng vì chức cao quyền trọng, nên cô đều phá thai. Thế rồi, đến một lần chuyện phá thai không trót lọt, Lanh bị phát hiện và bị kiểm điểm, rồi bị thi hành kỷ luật, xuống “phụ trách” trại chăn nuôi. Thân bại, danh liệt, cô ốm đau rồi chết trong một đêm mưa buồn. Nhân vật trong truyện đối thoại với Lanh giúp người đọc thấy bản chất con người Lanh: “Bản chất chị không phải là người xấu...Nhưng chị bị người ta biến thành một người khác, được bọc một cái vỏ hoàn toàn không phù hợp với con người thực của chị... Xung quanh toàn bọn tay chân nịnh bợ và vì thế chúng đã biến chị thành quái vật...Phải chăng do luyến tiếc cái vỏ hào nhoáng kia mà chị đã không gớm tay hạ thủ chính con mình đẻ ra.” (tr39).

     Đó là Ngát (“Chàng gàn” – tr.103) làm công việc kiểm tra chất lượng công trình ở một công trường nọ. Với công việc ấy, nếu anh làm qua loa, xí xóa cho  các đội xây dựng bớt xén nguyên vật liệu và làm ẩu, thì anh tất yếu được nhận những khoản “thù lao” hậu hĩnh. Nhưng, anh đã làm ngược lại, nên không những túi rỗng mà còn bị chê là gàn. Cũng bị chê là gàn, khi anh thẳng thắn đấu tranh chống lại những nếp nghĩ, những việc làm sai trái ở công trường mình. Nhiều người không chỉ chế giễu Ngát  là gàn, mà còn coi anh là cám hấp, là chập mạch, vì anh nhường suất nhà của anh - do cơ quan phân - cho người khác, trong khi hai vợ chồng anh và đứa con nhỏ đang ở nhờ dưới cái mái Tam quan vẻn vẹn gần ba mét vuông của một ngôi chùa. Người ta gọi Ngát là chàng gàn, chàng hấp, nhưng anh ý thức và tự hào về những điều anh nghĩ, những việc anh làm. Cũng vậy, vợ anh cũng ý thức và tự hào về chồng mình, Chị tâm sự với anh: “Nhiều người bảo anh là gàn, là hấp, nhưng với em, anh là một người đàn ông tuyệt diệu nhất...” (tr.123).

     Đó là Liên (“Liên”, tr.130) có một người chồng nói chung là tốt. Tuy nhiên, vì quá ham mê đọc sách đến mức gần như quên mình có vợ. Lời một nhân vật kể về cuộc sống hôn nhân của vợ chồng Liên: “Bây giờ chúng nó vẫn còn rất thương nhau. Nhưng “có ở trong chăn mới biết chăn có rận”. Nó bảo anh ấy cứ đều đặn một giờ sáng trở dậy đọc sách đến bảy giờ. Lục cơm nguội, có thì ăn, không thì thôi, sau đó lặng lẽ dắt xe đi làm đến tối... Ngoài sách vở thì anh chẳng chú ý đến cái gì nữa... Nó còn bảo, có khi cả tháng anh ấy chẳng nói với nó một câu, hỏi nó một lời, cứ lặng lẽ như cái bóng... Thế rồi nó lẩn thẩn nghĩ rằng, hay là giả vờ ngoại tình để anh ấy phải chú ý đến nó. Nhưng nào ngờ giả hóa thật, thằng cha kia “cứ dính như keo, giằng không đứt, dứt chẳng ra” (tr.138). Thế là Liên sa vào nhiều cuộc ngoại tình tiếp theo; vợ chồng ly dị, Liên lấy một ông chồng hơn mình hai chục tuổi. Cô ốm yếu, rồi chết trong cảnh buồn thảm.

     Đó là vị hòa thượng trụ trì ở một ngôi chùa nọ đã có cuộc tình duyên trắc trở từ thời trai trẻ (“Báu vật”, tr.180). Chàng trai ấy khỏe mạnh, đẹp trai,  nhưng nhà nghèo và cô gái xinh xắn, nết na con nhà phú hộ giàu có yêu nhau, nhưng họ không lấy được nhau. Nàng đi lấy chồng; chàng xuất gia, lên chùa xuống tóc từ đó. Rồi một chiều mùa đông, có một cậu trai đến gặp hòa thượng mang theo một chiếc hộp gỗ nhỏ cũ kỹ dâng cho hòa thượng. Hòa thượng mở hộp hộp gỗ ra, thì đó là một con trâu đất mà thuở thiếu thời, hòa thượng đã nặn và tặng người yêu mình và cũng chính là người mẹ của cậu trai kia. Trước khi qua đời, người mẹ tội nghiệp ấy giao cho con cái hộp gỗ với con trâu đất và dặn con đến chùa dâng tận tay hòa thượng. Mắt rưng rưng, hòa thượng ngắm nhìn, tay vuốt ve con trâu đất; chào từ biệt chàng trai rồi đi vào phòng trong đóng cửa. “Hôm sau, đã muộn không thấy nhà sư trở ra, người ta đẩy cửa vào thì thấy người ngồi thiền ngay ngắn trước ban thờ Phật nhưng đã viên tịch từ lúc nào, hai tay vẫn trân trọng ôm chiếc hộp gỗ nhỏ cũ kỹ như một báu vật” (tr.189).

      Chỉ qua năm truyện ngắn trong tập, bạn đọc đã gặp quanh ta những con người muôn vẻ cuộc đời mà phần đông là hoàn cảnh, số phận bất ổn của họ.Với cả ba mươi truyện ngắn của Trần Quốc Khánh bạn đọc sẽ còn gặp nhiều hơn thế nữa những nhân vật, mà thực chất là những người quanh ta với mọi dạng vẻ như chính cuộc sống vậy đã tồn tại qua nhiều thập kỷ và còn hiện hữu cả đến hôm nay.

     Hình thức thể hiện của truyện ngắn Trần Quốc Khánh theo lối truyền thống; rất chú ý xây dựng tính cách nhân vật trung tâm, khiến người đọc cảm thấy các nhân vật trung tâm ấy càng thêm gần gũi, như họ là những người quanh ta vậy!

Mai Thanh

Họ tên: Mai Thanh – Tiến sĩ Văn học Tốt nghiệp tại CHLB Đức

Giới tính: Nam

Ngày sinh: 05/12/1952

Địa chỉ hiện tại: Bộ Thông tin và Truyền Thông

Liên hệ:           Điện thoại: 01248355940      Email: maithanh52@gmail.com