Bức vẽ cũ - Truyện ngắn

           Nhân ngày giỗ ông bạn học, tôi đăng bức chân dung ông lên mạng Xã hội (FaceBook), để các bạn cùng lớp xem, coi như nhắc bạn bè nhớ về kỷ niệm một thời còn cắp sách.

Bức vẽ tôi vẽ đã lâu lắm, từ năm 1960.  

Không ngờ có một cô gái nổi tiếng, người đã đứng ra tập hợp một dòng họ lớn ở Hải Phòng, xin làm quen.

Cô đã vào trang FaceBook của bà bạn tôi, bà Tống Thị Qúy. Cô viết:

“Cháu chào bác ạ!

Cháu là Hoan Dong.

Cháu là con dâu của bố mẹ Qúy Ngọc ạ.

Nhìn bức vẽ của bác về bố cháu ngày trẻ, mẹ con cháu đều xúc động ạ...

Nếu bác cho phép, có dịp nào đi Hà nội, cháu sẽ đến thăm bác & xin phép được xem bản gốc ạ...

Nếu bác đồng ý, gia đình cháu xin mua bức ký hoạ, làm kỷ niệm về bố cháu ạ.

Cháu cảm ơn bác rất nhiều ạ.

Kính chúc bác & gia đình sức khỏe ạ..,”

Qúy Ngọc là vợ chồng ông bạn học cùng lớp với tôi ở trường P.T.T.H. Ngô Quyền Hải Phòng vào những năm 1952-1959.

Tôi cũng mừng, không phải vì sắp bán được tranh, mà là vì khi tuổi đã trên tám mươi, không còn vẽ nữa, cũng không còn gửi tranh vào các Gallery (phòng trưng bày tranh), mà vẫn có người muốn mua tranh tôi vẽ!

Còn nhớ mấy đứa con đã từng nói với tôi:  

- “Ông chỉ còn giữ được có hơn hai trăm bức tranh gốc. Ông cần tiền tiêu vặt chúng con biếu để ông tiêu. Chúng con muốn ông giữ lại những bức tranh …Chúng con không cần tiền bạc và tài sản ông để lại, mà chỉ muốn được ông cho những bức tranh ấy…!”

Tôi đã xúc động nói với mấy đứa nó:

- "Bố rất mừng vì các con biết yêu tranh, nhất là tranh bố vẽ…!”

Lần này thì có khác một chút, tôi mừng vì tranh tôi vẽ ông bạn từ hồi còn trẻ cách đây đã hơn sáu chục năm, mà người nhà vẫn còn nhận ra được, vẫn muốn mua để giữ làm kỷ niệm, chứ không như cụ họa sĩ nhân vật trong truyện “Trấn Đa Tài” (trang 80) tôi viết năm 2007:

“- …Có lần cụ được thuê vẽ ảnh bố một nhà phú hộ trong làng để thờ, cả nhà ông ta thì bảo là không giống, bố tôi thì lại cứ cãi là giống.

Lằng nhằng mãi không lấy được tiền, lúc về ra đến cổng bố tôi cay cú mới “móc đểu” một câu:

- Ông lão này lúc sống chắc chẳng ra gì, nên lúc chết xuống âm phủ bị bọn quỷ sứ nó hành hạ đến con cháu cũng không còn nhận ra được!

- Rồi sau thế nào ạ?

         - Còn thế nào nữa, bị bọn người nhà phú hộ lôi vào “sửa” cho một trận cẩn thận, lại xé toang cả quần áo, tô hô lần về. Vợ con phục thuốc 6 tháng sau mới lò dò đi được, từ đó ông cụ không dám đến gần ngõ nhà giàu kia nữa, ai vô ý nói đến từ “vẽ” là ông cụ giận rõ lâu.”

Tôi không lo bị ăn đòn hoặc xé toang áo quần khi vẽ chẳng giống ai như nhân vật trên!

Nói cho vui thế thôi, chứ tôi thực sự mừng vì mấy ngày lục trong đống bản vẽ đồ sộ và bề bộn, tôi đã tìm thấy bản gốc của bức tranh tôi vẽ chân dung ông bạn lúc trẻ còn nguyên vẹn.

Hồi ấy còn là học sinh nghèo không có tiền để mua họa phẩm cao cấp hơn nên bức vẽ ấy chỉ là bức vẽ than (fusain) trên giấy in báo, nên bức tranh rất giản dị mộc mạc.

Từ chuyện cô con dâu ông bạn, tôi quen bắc cầu sang một nhà thơ nữ nổi tiếng, bà Tảo tác giả bài thơ “cho ngày chị sinh”.Thế là tự dưng tôi được làm quen với những người nổi tiếng!

Trong trao đổi, cô bạn trẻ còn khoe là được mẹ chồng (bà Qúy) cho cô một bức tranh bột màu tôi vẽ lọ hoa hồng bạch từ năm 1958, lúc đang là học sinh lớp tám, lớp chín Phổ thông Trung học ở Hải Phòng.

Còn nhớ khoảng năm 1974-1975, khi tôi đang là kỹ sư thiết kế Cầu tại Viện Thiết kế Giao thông Hà Nội, vừa vẽ tranh, gửi các Gallery bán cho người nước ngoài, nhằm cải thiện đời sống quá eo hẹp của các gia đình cán bộ, công nhân viên hồi ấy.

Sau giờ làm việc, tôi miệt mài vẽ và cũng đã tạo được dấu ấn trong thị trường tranh Hà Nội. Ngày nào cô út cũng phải vòng về nhà vài lần dục bố vẽ nhanh lên, tôi vẽ không kịp bán.

Tôi chẳng nhớ là đã vẽ được bao nhiêu, bán được bao nhiêu, cho bạn bè bao nhiêu tranh, nhưng quả thật, lượng thu nhập do bán tranh gấp ba, bốn lần lương kỹ sư của tôi lúc ấy.

Tôi đã có tiền sửa nhà, vào năm 1976 còn mua được 2 cái xe mô-tô 67. Mỗi cái xe mô-tô này lúc ấy có giá ngang với một ngôi nhà loại trung bình.

Lần tôi về Phòng, vào nhà ông bà bạn Ngọc Qúy chơi, thấy cái tranh Hồng Bạch tôi vẽ, được treo trang trọng nơi đẹp nhất trong phòng khách thì ngỏ ý, xin đổi cho ông N. cái tranh khác. Nhưng ông bạn đã thẳng thừng từ chối, xin mượn về vẽ lại, không cho mượn, đến khi chỉ xin chụp lại tranh cũng không cho chụp nữa.

Kể ra cũng mừng, thì ra tranh mình vẽ cũng có người thích thật, quý thật, chứ không như một ông bạn của tôi thường dè bỉu:

- Ông vẽ cho vui, chứ bán được cho ai, có chó nó mua!   

Nhưng hóa ra trong số các bạn bè lúc bấy giờ, ông là người xin tôi nhiều tranh nhất!

Tôi hiểu ông ấy nói thế không có ý chê tranh tôi vẽ không ra gì, mà ngụ ý mấy chục cái tranh ông xin cũng chẳng làm tôi “hao tổn” là bao, (vì có chó nó mua!?) và từ đó ông chẳng phải áy náy gì nhiều!

Ông chê vẫn chê, nhưng xin vẫn xin!

***

Tôi thương lượng với cô con dâu bà bạn:

“Cháu vừa nhắc đến cái tranh hoa hồng bác vẽ từ hồi còn đi học T.H.P.T. tặng bố mẹ chồng cháu. Sinh thời ông Ngọc quý cái tranh này lắm, bác xin đổi tranh khác ông ấy không đổi, xin chụp lại không cho chụp. Bây giờ cháu đang là chủ sở hữu bức tranh đó. Bác muốn nhờ cháu, cháu mang ra hàng thuê họ Scan lại, rồi gửi File Scan (tài liệu được quét lại, được chụp lại) vào Email (hòm thư điện tử) của bác. Bác sẽ in ra giữ làm kỷ niệm!”

Sau đó ít lâu tôi có đươc bản Scan bức tranh Hồng Bạch mà tôi vẽ từ năm 1959!

Có dịp, tôi sẽ đưa lên FaceBook để các bạn cùng xem cho vui.

 

Hà Nội, 2021.

                                      Bạn học cũ: Hoàng Hoài Ngọc - Fusain 1960