Ông hàng xóm

Lê Huy làm cùng cơ quan với tôi mấy chục năm, hơn tôi một tuổi, người Nghệ, mới học Trung cấp nhưng cuối đời phấn đấu cũng lên đến Bí thư Đảng ủy cơ quan.

Về hưu tình cờ lại là hàng xóm, tuy không phải là tri kỷ nhưng cũng dễ chịu, nên thường hay qua lại chơi bời.   

Một lần Huy đến nhà, tôi đi vắng, ông buột miệng nói:

- Cũng may, Khải nhà bà không vào Đảng!

Vợ tôi có hỏi lại là vì sao ông cựu Bí thư lại nói như vậy? Nhưng ông không nói gì thêm nữa.

Về nghe vợ kể, tôi cũng chẳng biết nói thế nào!

Suy luận mãi vẫn chẳng thông được, bèn “chốt” bừa:

- Có lẽ những đắng cay, chìm nổi trong tám mươi năm cuộc đời đã làm ông ấy quá mỏi mệt, mới nảy ra cái ý nghĩ không được “Bôn(1) sệt” này chăng? 

Huy có hai con, một trai, một gái. Con gái lớn, gả chồng giàu, coi như yên vị. Anh con trai năm nay cũng đã năm mươi, cao to, từ bé được bố ôm ấp, “hà hơi”. Hơn chục năm đi du học hết Liên Xô đến Đức, đến Ba Lan,… mà chẳng lấy được mảnh bằng nào, cũng chẳng học được một nghề nào để kiếm cơm cả. Ngoài hai mươi đã lấy vợ, có con đủ cả trai lẫn gái. Đã lớn bằng sào, bằng gậy, học hành cũng giống bố chẳng đâu vào đâu.

Huy lo lắng, có lần tâm sự với tôi:

- Chẳng biết sau này thế nào, chứ cứ nghĩ là lại thấy lo, lo!

- Lo cái gì?

- Xã hội thay đổi từng ngày, khoa học, kỹ thuật tiến bộ đến chóng mặt, hôm nay đã khác hẳn hôm qua, mà con cháu mình học hành chẳng ra sao, thì rồi làm thế nào mà tồn tại được!?

- Lo cái cóc khô gì! Của cải ông dành dụm được có mà tiêu đến mấy đời chả hết! Với lại trời sinh voi, trời sinh cỏ, lo làm gì cho mệt! Chẳng ở tỉnh thì lại về quê!

- Nhưng tôi vẫn không hiểu sao, mình ăn ở hiền lành thế mà chẳng để đức được cho con! Chúng lớn lộc ngộc rồi mà suy nghĩ chỉ như mấy đứa trẻ mới đi mẫu giáo!

- Ông có bao giờ hỏi vì sao không?

- Hỏi ai cơ?

- Ông từ một vùng quê nghèo, chó ăn đá, gà ăn sỏi, bố mẹ là cố nông, chân đất, mắt toét, làm lấm lưỡi chẳng đủ ăn. Nhà nghèo, không dựa dẫm được nên ông phải tự thân vận động cố hết sức mới lấy được cái bằng Trung cấp, thế mà vào cơ quan cần cù phấn đấu lên đến Bí thư Đảng ủy, đứng đầu cơ quan. Có quyền hành, có chức tước, kinh tế bằng mấy người bình thường chúng tôi.

Nhưng đến đời ông, ông lại “làm thay” con cái từ A đến Z, cho đi hết nước này đến nước khác mà chẳng học được một nghề gì. Đã trên năm mươi tuổi vẫn còn phải dựa dẫm vào bố mẹ, giống như một đứa trẻ chỉ có phần xác. Đấy không phải là lỗi của ông thì của ai vào đây nữa?

- Thật như thế sao?

- Thế theo ông nguyên nhân là do đâu?

- Có khi ông nói đúng rồi đấy!

- Nếu như lúc đang còn có cơ hội, ông cứ cố “rướn mạnh thêm nữa” cái “đà” của mình, từ một Bí thư Đảng ủy trở thành một Bí thư Thành ủy, rồi thành một Cụ lớn trong Trung ương, thì lúc ấy chả phải lo gì cả!

- Nhưng nếu thành một Cụ lớn rồi thì tất phải có ban, có bệ, có cả một ê-kíp phục vụ nữa, lúc ấy lấy gì để nuôi nhau?

- Ông lẩn thẩn thật rồi! Khi đã thành Cụ lớn, tức khắc có người hô, kẻ hét, thiếu gì người tự nguyện hầu hạ, phục vụ ông và cả ê-kíp của ông nữa, lo gì không có cái ăn, không có cái để tiêu xài! Lúc ấy ông đánh rắm cũng có khối đứa tranh nhau hít!

- Ừ, cũng có lý! Nhưng tất cả đã muộn mất rồi!

- Thôi chờ “lần sau” vậy!

Hà Nội, 2019.

(1): Bôn: Bôn-xê-vích (đa số: tiếng Nga) chỉ Cộng sản