Con vịt lạc

Hạnh đi học về, thì thấy trong bu cạnh đầu hè có một con vịt nhỏ, thằng Trọng thì thầm với chị là bà nội và mẹ đi gặt ngoài đồng bắt được con vịt lạc.

Con vịt còn bé lắm, mới chỉ như một nắm bông màu vàng nho nhỏ. Lại còn cái mỏ nữa, bé xíu kêu chem chép đáng yêu quá chừng.

Hạnh hỏi mẹ:

-   Mẹ ơi mẹ cho con con vịt này nhé?

-   Ừ, cho hai chị em.

-   Có mỗi một con vị bé tí xíu mà mẹ cho hai chị em!

-   Bà với mẹ bắt được có một con, cho hai đứa chơi chung. Con không bằng lòng, hay mai mẹ mang ra đồng thả nó đi nhé?

-   Sao lại thả đi. Ở ngoài đồng, nó đói ai cho nó ăn, ai cho nó uống?

-   Sau mùa gặt người ta xua cả đàn vịt ra ngoài đồng để nó kiếm hạt rơi, hạt vãi. Đói làm sao được?

-   Thế nó bị lạc đàn hả mẹ?

-   Ừ.

***

Thế là ngày nào hai đứa cũng vui hẳn lên, chúng chăm sóc con vịt thật chu đáo, lấy thóc cho ăn, lấy nước cho uống. Được ít lâu, quen nhau rồi thì thả vịt ra sân, chị em ríu rít, tung tăng chơi với chú vịt nhỏ như với một người bạn.

Đối với trẻ nhà nghèo, thì một con vịt nhỏ vừa là đồ chơi, vừa như một người bạn thân thiết. Chị bế vịt lên tay một lúc, lại đến em một lúc, chứ không ai được “đặc quyền” bế lên lâu quá.

Đã nhiều lần Hạnh hỏi đấy là con vịt cái hay vịt đực, nhưng cả bà và mẹ đều nói là phải đợi nó lớn lên mới biết được.

-   Thế vịt cái khác vịt đực ở chỗ nào hở mẹ?

-   Vịt cái nó kêu “quác, quác”, còn vịt đực thì nó kêu “quạc, quạc”!

-   Con cái kêu to hay con đực kêu to hở mẹ?

-   Con đực thì tiếng nó khàn khàn, còn con cái thường kêu to hơn.

***

Hơn bốn tháng sau thì con vịt đã lớn lắm rồi, và cả nhà ai cũng biết nó là con vịt cái. Hai cái cánh đã xếp chéo nhau, người ta gọi là vịt chéo cánh. Hai chị em ao ước sẽ nuôi cho nó đẻ ra vịt con, để rồi có cả một đàn vịt, như thế mới thật là thích.

Nhưng ông nội thì bảo:

-   Nó có đẻ cũng chỉ đẻ ra trứng, chứ không thành vịt con đâu cháu ạ.

-   Sao lại thế hả ông?

-   Cháu ạ, trứng phải có trống, mà lại phải đem ấp mới nở thành vịt con. Bao giờ lớn hơn, các cháu sẽ biết.

Thế là những ước ao của hai đứa trẻ lại chưa thành.

Bà nội đành an ủi:

-   Khi nào có tiền bà đi chợ mua thêm mấy con nữa về cho các cháu nuôi.

***

Sáng qua cụ Bát Vinh trong làng mới mất, cụ đã nhiều tuổi lắm rồi. Cụ Bát Vinh là bạn học thưở nhỏ của ông nội. Ông nội học giỏi đỗ Cử nhân nhưng nhà nghèo đành về đi dạy học nên gọi là cụ Đồ. Còn cụ Vinh nhà giàu chỉ đỗ Tú tài vớt, nhưng nhà giàu chạy cho cái Bát phẩm, vì thế mới gọi là cụ Bát.

Nghĩa tử là nghĩa tận, ông nội muốn sang viếng bạn mà nhà chẳng có gì để mang đi. Trẻ con thì vô tư, nhưng người lớn thì nghĩ ngợi.

Sau một đêm trằn trọc, mẹ bàn với Hạnh:

-   Hay con cho lại mẹ con vịt, để mẹ mang ra chợ bán, mua chút lễ vật cho ông nội sang viếng bạn.

-   Không, không! Hạnh giãy nảy lên.

Rồi hai mẹ con ôm lấy nhau cùng khóc. Một lúc sau Hạnh gỡ tay mẹ ra nói trong nghẹn ngào:

-   Nhưng mẹ không được cho thằng Trọng biết cơ!

Mẹ ôm chặt lấy đứa con gái bé bỏng, trong lòng trào lên một tình thương vô bờ bến.

Hà Nội, 2017.